Ga op pad met onze City Walks!

Theodoor van Loon – een caravaggist tussen Rome en Brussel

Vanaf 10 oktober 2018 is er in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel een prachtige tentoonstelling te zien met in de hoofdrol Theodoor van Loon, een caravaggist tussen Brussel en Rome.

Theodoor van Loon (1581/82-1649) was een van de eerste schilders uit de Zuidelijke Nederlanden die zich verregaand liet beïnvloeden door de kunst van Caravaggio. Net als zijn tijdgenoot Rubens vond hij inspiratie bij de meesters uit Italië en ontwikkelde hij een krachtige, unieke stijl.

Van Loon was een van de belangrijkste schilders van zijn generatie, die prestigieuze opdrachten uitvoerde voor het hof van de aartshertogen Albrecht en Isabella en verschillende religieuze kloosters in de Lage Landen.

Theodoor van Loon, Piëta
privéverzameling, courtesy Musée national d’histoire et d’art Luxembourg
© MNHA | foto: Tom Lucas

Zijn oeuvre raakte echter mettertijd overschaduwd en het werk van de Brusselse meester is dan ook weinig gekend. BOZAR en de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België willen daar met deze allereerste tentoonstelling ooit rond Van Loon verandering in brengen. De expositie toont zijn opmerkelijke talent zodat iedereen kennis kan maken met de schitterende werken van deze bijzondere kunstenaar.

Theodoor van Loon, Marteldood van de heilige Lambertus 
© KIK-IRPA, Brussel | foto: Philippe De Gobert

De krachtige barokstijl van Van Loon maakt nog altijd indruk, met dank aan de majestueuze, haast gebeeldhouwde figuren, geboetseerd door licht en schaduw. In navolging van Barocci en Caravaggio ensceneert Van Loon forse, levensgrote personages met brede gebaren en volle gezichten. Zoals de kunstenaars uit Bologna houdt Van Loon zijn composities ordelijk en vaak helder van kleur, maar net als de schilders uit het noorden blijft hij gehecht aan de detaillering van texturen en ornamenten.

Theodoor van Loon, De bevrijding van Petrus
Sint-Jan Baptist ten Begijnhofkerk, Brussel
© KIK-IRPA, Brussel

Het oeuvre van Van Loon is hoofdzakelijk religieus van aard, waarbij Van Loon – net als Rubens – zijn kunst ten dienste stelt van de contrareformatie. Hij voerde onder andere  opdrachten uit voor kerken in en rond Brussel, maar ook voor de Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel.

Theodoor van Loon, Aanbidding der herders
PARCUM – Heverlee, collectie Abdij van Park
© David Lainé, IPARC
Theodoor van Loon, Laat de kinderen tot mij komen
© SEEVOL Trust

Tijdens de tentoonstelling bewonder je ongeveer vijftig werken, waaronder representatieve schilderijen, gravures en een tekening van Van Loon alsook een selectie van werken van schilders die hem beïnvloed hebben (zoals Barocci, de Caracci’s en verschillende caravaggisten) of kunstenaars die hij op zijn beurt heeft geïnspireerd.

Theodoor van Loon, De bekering van de heilige Hubertus
© Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, Brussel | foto: Freya Maes
Theodoor van Loon, Aanbidding der koningen
© Liechtenstein, The Princely Collections, Vaduz–Wenen

De werken zijn afkomstig van internationale musea (waaronder het Louvre, de Galleria degli Uffizi en het Kunstmuseum Base), van Belgische musea (o.a. Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België en M-Museum Leuven) en van verschillende internationale private collecties en kerken.

De tentoonstelling is te zien tot en met 10 januari 2019, daarna reist de expositie in een kleinere vorm naar het Musée national d’histoire et d’art in Luxemburg.

Theodoor van Loon, De tenhemelopneming
© Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, Brussel | foto: Freya Maes
Theodoor van Loon, Heilige familie
M – Museum Leuven
© www.lukasweb.be – Art in Flanders vzw | foto: Dominique Provost

Restauratie van vijf doeken van Theodoor van Loon
Speciaal voor deze allereerste overzichtstentoonstelling over de Zuid-Nederlandse barokschilder ondergingen enkele belangrijke werken een grondige restauratiebeurt, zodat ze nu opnieuw hun oorspronkelijke luister en kleurenpracht onthullen.

De restauratie werd uitgevoerd door het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium in Brussel. De schilderijen zijn topwerken van het Brusselse kunstpatrimonium: vier werken zijn afkomstig van de Sint-Jan Baptist ten Begijnhofkerk (waar een brand woedde in 2000), één werk komt uit het Karmelietenklooster van Brussel.

Theodoor van Loon, De annunciatie
Sint-Jan Baptist ten Begijnhofkerk, Brussel
© KIK-IRPA, Brussel

Vier restaurateurs van het KIK werkten een jaar lang aan de restauratie, bijgestaan door een team van fotografen, beeldvormingsspecialisten en scheikundigen. Aangezien de vijf werken dateren uit verschillende periodes uit het leven van de schilder, lenen ze zich uitstekend om Van Loons creatieve proces te typeren.

Dankzij de inbreng van onder meer infrarood reflectografie, röntgenfotografie, macro-XRF en de analyse van verfstalen werden de materialen en werkwijze van de schilder grondig in kaart gebracht. Opmerkelijk is het grote aantal compositiewijzigingen, zowel in het stadium van de ondertekening als bij het schilderen. Zo bleef Van Loon zijn compositie ook tijdens de uitvoering op doek nog aanpassen en verfijnen.

Theodoor van Loon, Heilige Drie-eenheid met Maria, Johannes de Doper en engelen
Sint-Jan Baptist ten Begijnhofkerk, Brussel
© KIK-IRPA, Brussel

Praktische informatie
De tentoonstelling ‘Theodoor van Loon – een caravaggist tussen Rome en Brussel’ is te zien van 10 oktober 2018 tot en met 13 januari 2019, in BOZAR Paleis voor Schone Kunsten te Brussel (Ravensteinstraat 23). De expositie is te bezoeken van dinsdag tot en met zondag, dagelijks van 10.00 tot 18.00 uur (en op donderdag zelfs tot 21.00 uur).

Theodoor van Loon, Aanbidding der herders
Musée du Louvre, Département des Peintures, Parijs
© RMN-Grand Palais (Musée du Louvre) | Gérard Blot

Moderne kunstenaars in dialoog met Van Loon
BOZAR vroeg hedendaagse kunstenaars in dialoog te gaan met de schilderijen van Van Loon. De Italiaanse kunstenaar Romeo Castellucci leidt de tentoonstelling in met een altaar waarop de geheimzinnige haren van een prostituee worden geofferd.

Muzikant en beeldende kunstenaar Joris Van de Moortel gaat aan de slag met de emotionele heftigheid van de barok, terwijl Jan Fabre zijn jongste performancefilm over de doopvont houdt. Mediakunstenaar Yiannis Kranidiotis componeerde een rijk geschakeerde soundscape voor de schilderijen van Van Loon, terwijl Honoré d’O beelden bestormt en de kracht van kunst bevraagt.

2x per week Italiaanse inspiratie

Meld je aan voor de Ciao tutti nieuwsbrief - en ontvang de digitale editie van onze City Walk Klassiek Rome als cadeautje:

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *