Ga op pad met onze City Walks!

Het wilde westen van Italië

Vanaf vandaag schrijf ik een week of drie elke dag vanuit de Maremma, een uitgestrekt natuurgebied in het zuidwesten van Toscane. Toen mijn collega’s bij De Smaak van Italië hoorden dat ik naar dit relatief onbekende gebied afreisde, werd er in het archief druk gezocht naar een reportage die vorig jaar over deze streek is verschenen. Zo kreeg ik alvast een voorproefje van alle moois – en lekkers – dat me daar te wachten stond.

Aangezien ik deze prachtige reportage, die de Maremma echt laat zien zoals de streek is, nog moest bewerken voor de website van De Smaak van Italië (die we op dit moment aan het restylen zijn, neem binnenkort maar eens een kijkje op www.desmaakvanitalie.nl), besloot ik jullie ook hier alvast te laten meegenieten. Zo hebben jullie een beetje een idee van wat jullie – en mij – de komende drie weken te wachten staat…

© Matteo Carassale – De Smaak van Italië 4-2010

Cowboys, verlaten stranden, paarden die glanzen in de zon, hier en daar een eenzame wachttoren… Een western? Nee. We zijn in de Maremma. De natuur, de rust en de ruimte gaan hier hand in hand met een vleugje geheimzinnigheid. Want wat voerden ze hier toch precies in hun schild, die mysterieuze Etrusken?

De Maremma is het kroonjuweel van Toscane en ligt voor het grootste deel in de provincie Grosseto. Dit gebied wordt geregeerd door parken, glooiende heuvels, bossen, wijn- en olijfboomgaarden en vlakten vol wuivend graan. De weilanden lijken oneindig terwijl de zandstranden aan de kust heerlijk verlaten zijn. Het enige dat de aandacht trekt zijn de torens die vroeger moesten waarschuwen voor een aanval vanaf zee.

Het gebied van Alberese tot aan Talamone vormt het hart van de Maremma. Hier ligt ook het Parco Naturale della Maremma. In deze beschermde oase wonen en werken de ‘cowboys’ van de Maremma, de butteri. Zij bepalen voor een groot deel het imago van deze streek.

Eeuwen geleden waren de omstandigheden in dit gebied bar en boos. Het was er drassig en vochtig en malaria maakte zoveel slachtoffers dat de inwoners wegtrokken. Sprinkhanen verwoestten de oogst en het aantal struikrovers nam hand over hand toe. De situatie veranderde pas toen besloten werd het gebied droog te leggen. Daarmee verdween de malariamug en de Maremma veranderde langzaam in een aantrekkelijk gebied met wonderschone, rijke flora en fauna.

De Maremma mag dan lange periode minder geliefd geweest zijn, overblijfselen in Pitigliano, Sovana en Sorano bewijzen dat de Etrusken zich hier lang geleden al vestigden. Deze prachtige plaatsjes liggen op uitsteeksels van tufsteen die in het luchtledige lijken te hangen. In de bossen eromheen liggen diverse necropolissen. Ook al zijn ze overwoekerd en is er niets meer te zien van de felle kleuren waarmee ze ooit beschilderd waren, de rijke versiersels imponeren nog steeds.

Sommige restaurants in de Maremma prijzen hun gerechten tegenwoordig aan als ‘Etruskisch’. Of dat klopt is nog maar de vraag. Feit is wel dat de keuken van de Maremma oprechte en originele smaken kent. Zo staat op bijna ieder menu vleeswaren van wild zwijn, bruschette en crostini. Ook huisgemaakte pasta (pici en pappardelle) en acquacotta, de traditionele soep van de veehoeders, schotelen ze je hier met liefde voor. Alle heerlijkheden gaan natuurlijk vergezeld van wijnen, zoals de Morellino di Scansano en de frisse Bianco di Pitigliano.

Parco Naturale della Maremma
Het Parco Naturale della Maremma strekt zich uit over een gebied van honderd vierkante kilometer. Het ligt aan de Tyrrheense Zee, tussen Principina a Mare aan de noordkant en Talamone aan de zuidkant. Het deel rondom de Monti dell’Uccellina is heel heuvelachtig terwijl het bij de delta de Ombrone juist vlak is.

© Matteo Carassale – De Smaak van Italië 4-2010

De kust is hier vlak en zanderig, al verandert die ter hoogte van Marina di Alberese in een duinlandschap met betoverende stranden. Uiteraard krijg je pas een goede indruk van het park als je het wandelend, fietsend of te paard verkent.

De rijkdom en diversiteit van flora en fauna zijn bijzonder groot. In de wouden van steeneiken en mastiekbomen, tussen jeneverstruiken en aardbeibomen verstoppen hazen, dassen, everzwijnen, vossen, reeën en damherten zich. In de poelen en moerassen leven reigers, flamingo’s, wilde eenden en andere vogelsoorten.

Een van de mooiste routes start bij het bezoekerscentrum van het park in Alberese. Al stijgend en dalend passeer je de hoogste top van de Monti dell’Uccellina, de Poggia Lecci. Na een wandeltocht van een uur of vijf brengt dit pad je bij de abdij van San Rabano uit de elfde eeuw na Christus. Voor de fietsers is er een mooie route uitgezet door de pijnboombossen en langs de zee, tot aan de monding de Ombrone.

De butteri en hun paarden
De Maremmana-paarden en koeien zie je hier vrijwel overal. Het Maremmana-paardenras is oorspronkelijk afkomstig uit Azië en kwam ooit veel voor in het gebied tussen Toscane en Lazio. De paarden zijn sterk, fors en hebben een vurig karakter. Daarmee zijn het onvermoeibare kompanen van de butteri. Aan het uiterlijk van deze trotse mannen zie je meteen dat zij geen gewone veehoeders zijn maar mannen die eer en traditie bewaken.

© Matteo Carassale – De Smaak van Italië 4-2010

Hun kledingstijl springt meteen in het oog. Ze dragen een fluwelen jasje, een hoed, leren laarzen en een grote mantel die beschermt tegen alle weersomstandigheden. De butteri zorgen iedere dag van het jaar, ongeacht het weer, voor de dieren. Ze inspecteren de kuddes, brengen merries die moeten bevallen naar een veilig heenkomen, temmen veulens, controleren de weides, omheiningen en drinkplekken en verplaatsen honderden dieren van de ene weide naar de andere.

De smaken van de Maremma

© Matteo Carassale – De Smaak van Italië 4-2010

In de Maremma valt ook culinair volop te genieten. Een paar tips van de Smaak-redactie:
*de winkel van Azienda Agricola di Alberese verkoopt heerlijke lokale producten als biologische olijfolie, graan en parelkleurig gerst, tomatenpulp, honing en wijnen als de rode Morellino di Scansano. Zie www.alberese.com
*een echte aanrader voor wijnliefhebbers is Fattoria Le Pupille. Hier worden heerlijke Morellino en Cabernet Saffredi gemaakt. www.elisabettageppetti.com
*worst van everzwijn is de specialiteit van slagerij Polidori in Pitigliano. Je vindt hier nog meer bijzonderheden zoals gezouten varkenswang.
*streekwijnen vind je bij Ghiottornia maar ook de bruschettasauzen, marmelades, verschillende soorten pasta, gedroogde paddenstoelen en specialiteiten met truffels zijn heerlijk. www.ghiottornia.it
*voor traditionele zoetigheden uit de Maremma, zoals de staafjes met pistachenoten en koekjes met bosvruchten, ga je naar Celata. www.pancelata.it
*wil je een traditioneel jasje van de butteri mee naar huis nemen, ga dan naar Antica Sartoria Brema. De jasjes worden gemaakt van fluweel en hebben doorstikte naden en houten knopen. Ieder jasje wordt met de hand gemaakt en heeft een certificaat van echtheid. www.confezionibrema.it

Wil je het hele artikel, plus de rest uit het grote Toscanenummer van vorig jaar nog eens rustig nalezen? Eerder verschenen nummers van De Smaak van Italië kun je via www.desmaakvanitalie.nl nog nabestellen! Buon viaggio!

© Matteo Carassale – De Smaak van Italië 4-2010

2x per week Italiaanse inspiratie

Meld je aan voor de Ciao tutti nieuwsbrief - en ontvang de digitale editie van onze City Walk Klassiek Rome als cadeautje:

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *