Ga op pad met onze City Walks!

Roma-Amor – de stad en de liefde

In het Latijn zie je het meteen: Roma en amor, de stad Rome en de liefde, bestaan uit dezelfde letters. Dat kan geen toeval zijn!

‘Je kunt in Rome niet leven zonder er de liefde te bedrijven,’ schrijft Pavese in Il Compagno. En in Femmes beweert Philppe Sollers dat alle romans naar Rome leiden. Het aloude palindroom Roma-Amor heeft op tal van auteurs en in alle tijden aanstekelijk gewerkt. Zowel in gedichten als romans, brieven en dagboeken, toneel en essays komt het thema ‘liefde in Rome’ in al zijn variaties aan bod.

Patrick Lateur stelde een bloemlezing samen die, chronologisch geordend van de oudheid tot vandaag, een kleurrijke selectie van amoureuze en erotische bladzijden uit de wereldliteratuur samenbrengt. Rome krijgt een heel apart gelaat in teksten van Apollinaire en Apuleius, Bachmann en Brodsky, Couperus en Claus, Gide en Gogol, Marquez en Martialis, Salomé en Sand en tientallen anderen.

Patrick Lateur schrijft in de inleiding van Amor in Roma: ‘Er wordt beweerd dat Rome een geheime naam had. En dat men hem op straffe van de dood niet mocht uitspreken. Die naam was alleen bekend aan de Pontifex Maximus en een kleine elite van aristocraten, die zich op die manier van de macht over de stad verzekerden. Zo gaat het verhaal. Maar wat was die naam dan wel? In zijn De mensibus 4.73 beweert Johannes Laurentius Lydus, een Byzantijns auteur uit de zesde eeuw, dat het Amor was, en velen zijn hem in die veronderstelling gevolgd. In 1911 opende Giovanni Pascoli zijn patriottische Latijnse Hymne voor Rome met De mysterieuze naam en in die eerste beweging vraagt hij zich af met welke naam de Italianen Rome nu zullen benoemen. Even verder geeft het zevende vers reeds het antwoord: o, Amor, o vere – dicant – invicte! De onoverwinnelijke Amor is dé naam voor Rome!

Die naam is ongetwijfeld ingegeven door het palindroom dat de Romeinen in Roma-Amor al heel vroeg moeten hebben gezien. Maar afgezien van een paar vermeldingen op Pompejaanse inscripties zijn de antieke literaire bronnen die met het palindroom spelen quasi-onbestaand en ook niet zo oud. Sidonius Apollinaris (430-485), een van de laatste vertegenwoordigers van de grote klassieke cultuur, citeert een nog breder palindroom. In brief veertien van zijn negende brievenboek heeft hij het over versus recurrentes, teruglopende verzen, palindromen dus. Als voorbeeld citeert hij: Roma tibi subito motibus ibit amor. Wat zoveel betekent als: Rome, voor jou zal liefde plots en vol passie komen. Of: Voor jou zal Rome plots door hartstocht Amor worden. […]

Merkwaardig genoeg zorgde het oude Rome ervoor dat het palindroom naast het klank- en letterspel ook een betekenisvolle inhoud kreeg. De woorden werden synoniemen: de stad riep liefde op, en omgekeerd: liefde riep Rome op. De grondslag daarvan is zowel mythologisch als literair-historisch. De stad werd mogelijk gemaakt door de werking van de liefde.

De stichting van de stad heeft alles te maken met het verhaal van Romulus en Remus, zonen uit het liefdesavontuur van Mars en Rea Silvia. Maar in de stichtingsmythen van de stad speelt ook Aeneas, de zoon van de liefdesgodin Venus, een belangrijke voorbereidende rol. De godin zelf kreeg in Rome een reeks tempels. Als Venus Erycina, afkomstig uit het Siciliaanse Erice, waar Aeneas zijn vader Anchises heeft begraven, kreeg zij een tempel op het Capitool en een tweede nabij de Porta Collina. Pompeius bouwde in zijn theatercomplex een tempel voor Venus de Overwinnares, Caesar liet op zijn forum de tempel van Venus de Stammoeder bouwen en de tempel van Venus en Roma was een belangrijk onderdeel in het bouwprogramma van keizer Hadrianus.’

Nu de tempel van Venus en Roma op het Forum Romanum onlangs in oude glorie is hersteld, heerst de liefde weer als vanouds over de stad. Wanneer je Rome ook bezoekt, in de hete zomermaanden of hartje winter, je kunt niet anders dan verliefd worden op de gebouwen, de straten, de mensen, het dialect en het prachtige geheel dat deze componenten vormen. In Rome word je verliefd op de liefde zelf – vereeuwigd in haar stenen, straten en standbeelden – en deze liefde wordt nergens anders zo gevierd als in Rome…

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Een reactie

  1. Lekker….Als je een verstokte vrijgezel ben als ik kan je nooooit naar Rome 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *