Ga op pad met onze City Walks!

Livigno – tintelfrisse berglucht, kleurrijke kozijnen en belastingvrij winkelen

Ciao tutti neemt je de komende week mee naar Livigno, een gemeente in de Italiaanse provincie Sondrio (Lombardije). Livigno ligt nét over de Zwitserse grens in Italië. Het bergdorp (op een hoogte van 1816 meter) is een pareltje waar de lucht tintelfris is en de bergen je omarmen.

Livigno-Sondrio (2)

De Italiaanse bergen alleen een bestemming tijdens je wintersportvakantie? Zonde, als je ziet hoeveel moois je dan mist. In Livigno kun je je helemaal te buiten gaan aan sportieve activiteiten als mountainbiken en klimmen in lariksen. Ook kun je er voordelig shoppen (je winkelt er belastingvrij) en genieten van de noordelijke Italiaanse keuken op onvergetelijke plekjes. Andiamo!

Livigno-Sondrio (1)Livigno-Sondrio (3)

Frisse berglucht
Livigno is het beste te bereiken via het vliegveld van Innsbruck,  Milaan of Zürich. Het is vanaf alle drie de vliegvelden nog wel even een flinke autorit, maar dat is geen straf. De weg van Milaan naar Livigno , die wij namen, is prachtig. Je passeert het Lago di Como en de weg leidt je steeds verder de Alpen in.

Livigno-Sondrio

Goed nieuws voor als je eenmaal in Livigno bent: het openbaar vervoer is er gratis. Ook in de zomer brengen drie lijnen je overal naartoe.

Klein Tibet
De plaatselijke inwoners van Livigno, de Livignesi, noemen hun dorpje in de wintermaanden liefkozend Piccolo Tibet, ‘Klein Tibet’. In de winter kan het namelijk echt steenkoud worden in Livigno; temperaturen van min dertig zijn dan geen uitzondering.

Livigno-winter

Maar in de zomermaanden kan het in Livigno bijna tegen de dertig graden lopen. Zo warm voelt het gelukkig niet: de lucht in de bergen is zo fris en tintelend, dat ze je eerder omarmt en verfrist dan neerslaat, ook als het echt warm is.

Ben ik in Italië?
Als je in Livigno wandelt, moet je jezelf af en toe even flink in je arm knijpen. Droom ik, ben ik wel echt in Italië? Het uiterlijk van Livigno sluit niet aan met het picture perfect-beeld van Italië dat we hebben. Hier geen glooiende heuvels met bijbehorende cipressen en voorbij tuffende Fiatjes.

Verwijder dat beeld direct uit je gedachten en laat je overrompelen door de stoere, houten huizen van de bergen. De baita, lokaal dialect voor ‘oud huis’, bepaalt het uiterlijk van het dorp. Wij sliepen zelfs in zo’n baita, te gast bij Hotel Baita Montana.

Livigno-bergen-baita (2) Livigno-bergen-baita (1)Hotel-Baita-Montana-Livigno

Veel oudere huizen zijn in de jaren zestig, tijdens de economische groei van het dorp, opnieuw gebouwd en zien eruit alsof ze de komende tweehonderd jaar met gemak gaan overleven.

Gekleurde raamkozijnen?
Opvallend tussen alle bruintinten zijn de felblauwe en groene accenten waarmee de raamkozijnen van sommige oudere huizen zijn opgefleurd. En niet zonder reden: had je namelijk geld om je huis van kleur te voorzien, dan was je bijzonder welgesteld. Let dus op de gekleurde raamkozijnen en deuren in het centrum van Livigno.

Kleurige alpenbloemen sieren er ieder balkon en raam en maken van het centrum een ware kleurenpracht. Let goed op: bij sommige huizen zie je buiten rekken staan met glazen flessen, gevuld met gele arnicabloemen. Het extract wat hiervan wordt gewonnen, wordt weer gebruikt voor het maken van natuurlijke huidcrèmes.

Livigno-bloemen Livigno-bloemen-1Livigno-arnica

Arrangiarsi
Als je Livigno nu ziet, is het haast ondenkbaar, maar het dorpje verkeerde tot aan de jaren vijftig in grote armoede. Livigno was een echte landbouwgemeenschap die grotendeels afgesloten van de buitenwereld leefde, zeker in de wintermaanden. Het is niet moeilijk je voor te stellen hoe arm de mensen het hier hadden en hoe zwaar zij een beroep moesten doen op hun overlevings- en aanpassingsvermogen (arrangiarsi) gedurende de gure wintermaanden.

Uit het isolement
Honderd jaar terug kroop Livigno voor het eerst beetje bij beetje uit het isolement. In 1912 werd de eerste telefoonlijn aangelegd en in 1914 kon je er voor het eerst met de auto komen. In 1924 hadden de eerste Livignesi elektriciteit. Maar in de winter was Livigno in die tijd nog altijd onbereikbaar. In de jaren vijftig startten de inwoners van Livigno op eigen houtje de winterontsluiting van het dorp en eind jaren zestig kwamen de eerste toeristen.

‘Livignasco’
Door het langdurige isolement ontstond het lokale dialect, het zogenaamde livignasco, dat ook nu nog voornamelijk wordt gesproken – vooral door oudere mannen. Als je het livignasco hoort, versta je misschien af en toe een woord Italiaans, maar verder begrijp je er waarschijnlijk weinig van. Een echte ‘mannentaal’, met veel harde klanken en Germaanse invloeden. Het dialect ontstond door het handelscontact met de Zwitsers aan de andere kant van de Alpen.

Het livignasco wordt steeds minder gesproken, maar er is – gelukkig – een hernieuwde belangstelling voor het dialect. Er gaan plannen rond om het te gaan doceren op de scholen en er is recent zelfs een boek verschenen waarin een trotse inwoner zijn tien jaar durende onderzoek naar het lokale dialect van Livigno neerpende. Dat is nog eens een mooi voorbeeld van Livignese trots…

Belastingvrij winkelen
Livigno staat in de regio vooral bekend als skigebied, maar misschien nog wel meer als een belastingvrije zone. Veel Zwitsers komen er ook regelmatig inkopen doen. Livigno kreeg haar belastingvrije status voor het eerst in 1840, door toedoen van Oostenrijk-Hongarije. Deze status werd door de Italiaanse koning in 1910 gecontinueerd en later ook door de Italiaanse Republiek onaangetast gelaten.

Uiteindelijk kreeg Livigno haar belastingvrije status definitief in 1960. De reden voor deze toekenning was de moeilijke bereikbaarheid van Livigno tijdens de winter en de eeuwenlange armoede in de regio.

Livigno-belastinvrij-winkelen

Mode, speelgoed, souvenirs, cosmetica, parfum, sieraden, gadgets, dranken, lekker eten en vooral veel, heel veel sportartikelen: in de langgerekte winkelstraat vind je alles wat je maar nodig kunt hebben. Een uurtje belastingvrij winkelen is heerlijk, maar vergeet vooral niet wat ruimte in je budget te laten voor een van de lekkerste adresjes van Livigno. Maar daarover vanmiddag meer!

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Een reactie

  1. Wat een heerlijk artikel. Ik krijg gelijk zin om te gaan reizen: andiamo : ) Wij reizen veel naar Italie en laten ons altijd graag inspireren door Ciao Tutti. De Rome gids met alle ijszaken vonden we ook super.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *