Ga op pad met onze City Walks!

Italian Hours – verbluffende Italiaanse impressies

Sinds afgelopen week schittert in het Nederlands Interuniversitair Kunsthistorisch Instituut (NIKI) in Florence een kleurrijke expositie, met werken van de Nederlandse kunstenaar Ramón van der Ven. Miriam Welsing, die in Florence woont en werkt, was nauw betrokken bij de organisatie van deze tentoonstelling. Vandaag neemt ze ons mee naar het NIKI en geeft ze een voorproefje van de kleurrijke werken die er nog tot 19 mei 2017 te zien zijn.

Miriam: ‘Viale Torricelli 5 is een zeer bekend adres voor Nederlandse kunsthistorici die afreizen naar Florence. Hier resideert sinds 1958 het Nederlands Interuniversitair Kunsthistorisch Instituut (NIKI), waar ik als Nederlander in Florence bijzonder trots op ben.

Het Instituut heeft als doel onderzoek naar Italiaanse kunst en de artistieke relaties tussen Nederland en Italië te bevorderen. Het biedt studenten en onderzoekers unieke studiefaciliteiten, begeleiding en onderdak. Want waar kan dat beter dan in de bakermat der renaissance, waar zoveel historische voorzieningen ter plaatse aanwezig zijn? Het is voor veel studenten een droom om aan het NIKI te mogen studeren en verblijven.

Toen ik hier net kwam wonen, heb ik ook gretig gebruik gemaakt van de rijke bibliotheek van het NIKI. Nog altijd is deze indrukwekkende boekencollectie toegankelijk voor iedereen en zijn de seminars, lezingen en symposia die georganiseerd worden altijd weer een feestje om bij te wonen.

Sinds 2008 is Prof. dr. Michael W. Kwakkelstein de directeur van het NIKI. Hij studeerde kunstgeschiedenis in Leiden en promoveerde met een proefschrift over Leonardo da Vinci. Hij heeft reeds veel op zijn naam staan en zijn kennis over en passie voor Da Vinci zal in 2018 opnieuw zegevieren in een grote tentoonstelling in het Teylers Museum te Haarlem.

Prof. dr. Michael W. Kwakkelstein in de bibliotheek van het NIKI

Nieuw licht aan de Viale Torricelli
Directeur Michael Kwakkelstein ontmoette in het voorjaar van 2016 de jonge Brabantse kunstenaar Ramón van der Ven. Deze ontmoeting vond plaats bij Villa Palmerino, de prachtige residentie waar schrijfster Violet Paget (beter bekend onder haar mannelijke pseudoniem Vernon Lee) tot 1935 verbleef.

Villa Palmerino, aan de voet van Fiesole, is nog steeds een trekpleister voor kunstenaars en schrijvers. Ook voor Ramón is het een geliefd plekje. Hij voelt zich hier spiritueel verwant aan de artistieke voorgangers die hier een eeuw geleden verbleven, zoals schrijver Henry James.

Ramón van der Ven met zijn vriendin Monica Shenouda voor Villa Palmerino

Michael Kwakkelstein was zo onder de indruk van het werk van Ramón dat hij hem spontaan uitnodigde om te komen wonen en schilderen op het NIKI, als  eerste artist in residence. Een briljant idee, want Ramón heeft vanaf het moment dat hij op het NIKI verbleef de sterren van de hemel geschilderd. Daarnaast was zijn aanwezigheid ook een aangename bijkomstigheid voor de andere studenten, die elke dag graag even kwamen bekijken wat Ramòn gecreëerd had in en om het NIKI.

Een prachtig voorbeeld is de reeks werken die Ramón heeft gemaakt van Viale Torricelli. Iedereen die daar al jaren door heen rijdt, heeft ongetwijfeld opgemerkt hoe mooi de paraplubomen langs deze weg waaieren. Maar Ramón ziet kleuren die wij in eerste instantie niet zien. Het is ongelooflijk hoe hij het licht tussen deze bomen op de verschillende momenten van de dag met een ongekende snelheid weet te vereeuwigen.

Ramón laat je anders kijken naar de dingen die zo vanzelfsprekend om je heen zijn. En dat niet alleen, je wordt ook erg vrolijk van zijn kijk op Italië!

Het resultaat van zijn verblijf aan het NIKI was zo verbluffend dat Michael Kwakkelstein besloot een expositie te wijden aan deze eerste artist in residence.

De totstandkoming van de tentoonstelling
In het verleden heeft het NIKI al heel wat mooie tentoonstellingen georganiseerd, over beroemde historische kunstenaars en hun oeuvre. Michael Kwakkelstein vond het tijd worden om iets nieuws in gang te zetten. Voor het eerst zou er werk worden getoond van een nog levende kunstenaar – en hij vroeg mij mee te werken aan de uitwerking van dit project.

Zodoende begon een nauwe samenwerking tussen Michael, Ramón en mij. Het was nog een hele uitdaging om de ruimte in de gebruikelijke collegezaal van het NIKI zo goed mogelijk te benutten. Die moest worden getransformeerd in een geschikte expositieruimte. De kleur op de muur, de lijsten en de verlichting, maar ook de brochures, de posters in de stad, de teksten bij de schilderijen – allemaal te overwegen aandachtspunten.

Ramón koos voor zijn tentoonstelling de titel Italian Hours, een verwijzing naar het gelijknamige boek van Henry James, met essays over Italië. Deze titel sluit prachtig aan bij de momentopnames die Ramón verwoordt in zijn penseelstreken en zeer zeker ook bij de artistieke periode die hem als kunstenaar het meest inspireert.

De eerste bezoekers van Italian Hours
Op donderdag 16 februari werd Italian Hours geopend. Speciaal voor deze gelegenheid was Edwin Becker te gast, Head of Exhibitions van het Van Gogh Museum in Amsterdam. Net als Michael Kwakkelstein is Edwin Becker een dierbare mentor voor Ramón.

v.l.n.r. Miriam Welsing, Michael Kwakkelstein, Ramón van der Ven, Edwin Becker en Gert-Jan van der Sman in de tuin van het NIKI

Hij gaf een mooie speech waarin hij vertelde hoe Ramón in 2006 met een bijzondere vraag bij hem terecht was gekomen. Ramón wilde namelijk graag een schilderij van Caravaggio naschilderen, dat toen even in bruikleen was in het Van Gogh. Helaas bleek dat niet mogelijk, maar Edwin raakte wel onder de indruk van het op dat moment zo naturalistische werk van Ramón en heeft hem sindsdien op afstand gevolgd.

Ramón was toen nog zoekende naar een eventuele leerschool en wist dat dit niet in Nederland moest zijn maar in Florence. Een korte ontmoeting met de Amerikaanse schilder Charles H. Cecil in zijn Florentijnse studio moedigde hem aan zijn autodidacte weg te vervolgen.

Tijdens dit eerste verblijf in Florence werd Ramón bezield door de Anglo-Amerikaanse kunstenaar John Singer Sargent. In zijn voetsporen reisde Ramón naar Spanje om zich net als Singer Sargent te laten inspireren door Diego Velàzquez. Na twee jaar Spanje keerde Ramón terug naar zijn roots in Breda, maar al gauw vertrok hij weer, onder meer naar het zonnige Chili.

Volgens Edwin Becker kiest Ramón bij het maken van zijn land & city scapes voor gedurfde kleurschakeringen, uit hij zich geheel vrij en worden zijn losse penseelstreken in balans gebracht door een enorm gevoel voor compositie, dat vaak getuigt van originele cutt-offs en close-ups.

Edwin Becker, Michael Kwakkelstein & Ramón van der Ven

Zoals dat bij een officiële opening hoort, knipte Edwin Becker na zijn speech het lint door en werden alle aanwezigen, maar vooral de moeder van Ramón, verrast door al het moois dat hij heeft neergezet tijdens zijn verblijf aan het NIKI. Wat mij betreft is er een nieuwe Van Gogh opgestaan. Een must see voor iedereen die dit voorjaar Florence bezoekt!’

Italian Hours
Italian Hours is tot 19 mei 2017 te bewonderen in het Nederlands Interuniversitair Kunsthistorisch Instituut – beter bekend als het NIKI – aan Viale Torricelli 5 in Florence. De tentoonstelling is gratis te bezoeken en dagelijks geopend van 9.00 tot 13.00 uur en van 14.00 tot 18.00 uur.

Wil je meer weten over het NIKI en/of de projecten van het NIKI ondersteunen, neem dan contact op met de Vrienden van het Kunsthistorisch Instituut in Florence.

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *