Ga op pad met onze City Walks!

Aanbidding der wijzen

Hoewel de Italianen vandaag meer uitkijken naar La Befana dan naar de drie wijzen uit het oosten, is de komst van de koningen niet aan de grote Italiaanse kunstenaars voorbijgegaan.

Zo begon Leonardo da Vinci ooit aan zijn Aanbidding der Wijzen, een doek dat nu in de Galleria degli Uffizi in Florence te zien is. Hij maakte het doek echter nooit af; vandaar de sombere kleuren van het geheel. Da Vinci kreeg de opdracht voor deze scène van de augustijner monniken, die de drie wijzen in volle bewondering rondom het kindje Jezus wilden zien. Aangezien hij tijdens het werk aan het schilderij naar Milaan afreisde, om daar aan het hof van de Sforza’s te werken, maakte hij het doek nooit af.

Ondanks het feit dat het werk onvoltooid is, is het wel baanbrekend te noemen. Voor het eerst staan de drie wijzen niet achter elkaar, in een soort van rijtje, maar hebben ze zich gelijkwaardig, zelfs symmetrisch, rondom Maria en het pasgeboren kindje geschaard. Rondom de drie wijzen schilderde Da Vinci een grote groep onwetenden, die in tegenstelling tot de drie koningen, geen idee hebben van het belang van deze gebeurtenis. Volgens de kunstcritici wil Leonardo da Vinci hiermee het geloof van het christendom uitdrukken dat Jezus’ geboorte een keerpunt in de geschiedenis markeert.

Iets verderop in Florence, in het Ospedale degli Innocenti, hangt nog een Aanbidding der Wijzen. Deze kleurrijke versie van het hoog bezoek is van de hand van Domenico Ghirlandaio. In 1485 gaf de toenmalige prior van het Ospedale degli Innocenti, het weeshuis, de schilder de opdracht een doek te maken met de aanbidding van de wijzen als onderwerp. Het werk moest binnen dertig maanden klaar zijn.

Maar dat niet alleen. Aangezien Ghirlandaio erom bekend stond dat hij veel werk uit liet voeren door zijn leerlingen, liet de prior van het weeshuis in een contract vastleggen dat de meester het werk zelf diende te schilderen. Eerst moest hij een schets ter goedkeuring inleveren, die direct in de smaak viel. De opdrachtgever had echter ook in het contract laten opnemen dat hij achteraf minder mocht betalen dan de overeengekomen 115 florijnen, als de schilder werk zou afleveren waarmee hij niet tevreden was. Gelukkig vielen de wijzen in de smaak, want Ghirlandaio ontving het gehele bedrag.

Het was overigens wel een hele uitdaging het doek binnen de beloofde tijd af te hebben, zeker gezien het aantal figuranten dat Ghirlandaio opvoerde. Opvallend zijn, naast de drie mooi geklede koningen, de twee kleine jongetjes, die niet alleen symbool staan voor de kinderen in het weeshuis maar ook voor de onschuldige kinderen die door het bevel van Herodes gedood werden. Wie goed kijkt, ziet namelijk dat ze gewond zijn.

Helemaal links knielt Johannes de Doper, met een gebaar dat de vingerwijzing van Leonardo da Vinci’s Johannes de Doper nabootst. Op de tweede rij, als derde van links, heeft Ghirlandaio zich zelf geplaatst.

Nog een ander grappig detail is dat Ghirlandaio de geboorte van Jezus in de buurt van de stad Rome plaatste. Wie goed kijkt, ziet links de contouren van onder andere het Colosseum, de Piramide van Cestius en de Zuil van Trajanus.

Voor de stad schilderde Ghirlandaio de Kindermoord van Bethlehem, waarbij Herodes opriep alle baby’s en kleine kinderen te vermoorden. Sommige kunstcritici betwijfelen of Ghirlandaio dit tafereel zelf heeft geschilderd en schrijven dit stuk doek toe aan een van zijn medewerkers. Misschien heeft Ghirlandaio zich dus toch niet zo braaf aan het contract gehouden als hij de prior van het Ospedale degli Innocenti heeft doen geloven…

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *