Ga op pad met onze City Walks!

Stralende Madonna’s

Ter gelegenheid van de start van de Giro d’Italia zijn in het Rijksmuseum te Amsterdam vanaf 20 april tot en met 21 juni drie gerestaureerde tondi (ronde schilderijen) uit de Italiaanse Renaissance te zien. De schilderijen, met afbeeldingen van Madonna en kind, komen uit de eigen collectie van het Rijksmuseum. Ze werden voor de opening van het nieuwe Rijksmuseum in oude luister hersteld en zullen vanaf 2013 permanent te zien zijn. De komende maanden kun je dus al een voorproefje nemen.

Deze ‘aanwinsten uit eigen collectie’ geven tevens een beeld van het meerjarige restauratieprogramma dat het Rijksmuseum op dit moment uitvoert om de collectie gereed te maken voor de heropening. Voor de restauratie van de Italiaanse tondi (Madonna met Kind en Johannes de Doper van de Meester van de Conservazione di Santo Spirito, De Aanbidding van het Kind van Cosimo Rosselli en een Madonna met kind van Francesco Squarcione) is uitgebreid natuurwetenschappelijk en technisch onderzoek gedaan. Het was een unieke kans om de schilderijen van dichtbij te onderzoeken. De verwijdering van de vernislaag en eventuele overschilderingen maakte originele elementen zichtbaar en herstelde de kleurkracht en dieptewerking in de schilderijen. Infraroodreflectografie gaf inzicht in de ontstaansgeschiedenis van de werken.

Voor wie geïnteresseerd is in deze restauraties, organiseert het Rijksmuseum vrijdag 4 juni een middag die geheel in het teken staat van de ingrijpende restauratiewerkzaamheden, met lezingen van Arie Wallert (natuurwetenschappelijk onderzoeker van het museum), Michel van de Laar en Anna Krekeler (conservatoren). Deze lezingen vinden plaats in de Singelkerk. Daarna ga je per boot naar het Rijksmuseum, waar je onder het genot van een glas wijn de schilderijen kunt bezichtigen.

Ook in Napels zijn een heleboel stralende Madonna’s te bewonderen. De mooiste vind je in het Museo di Capodimonte, dat je laat meegenieten van de enorme verzameling kunst die de Bourbons ooit hebben verzameld. Het grootste deel bestaat uit de collectie die de Bourbons erfden van Elisabeth Farnese, waaronder een aantal kostbare werken die oorspronkelijk in de kerken van Napels te vinden waren, zoals De geseling van Christus van Caravaggio uit de San Domenico (zie mijn stukje over de Spaccanapoli van 3 april). In het museum hangt een bijzonder mooie Annunciatie van Titiaan, die oorspronkelijk eveneens bedoeld was voor de San Domencio. Titiaan bekwaamde zich gedurende zijn leven meer en meer in het ‘sfumato’ (schilderen met vervagende omtrek). Zoals Vasari opmerkte over de latere werken van Titiaan: ‘De schilderijen zijn uitgevoerd in krachtige streken en vlekken, zodat men van dichtbij niets kan zien, maar op een afstand maken zij een volmaakte indruk… Hij legde zijn kleuren vaak in vele lagen over elkaar en men kan duidelijk zien hoeveel werk dit heeft vereist.’

Ook Nederlandse meesters zijn vertegenwoordigd in het Museo di Capodimonte. Jacob Cornelisz. van Oostsanen schilderde De geboorte van Christus met de aanbidding der herders die nu in het museum te zien is eigenlijk echter voor het klooster van San Martino, aan de andere kant van Napels. Naast een stralende Madonna zie je op het schilderij vooral een wel heel bijzondere achtergrond: ik heb tenminste nooit eerder een zee met schepen achter de kribbe van de pasgeboren Jezus gezien. Dat Jacob Cornelisz. van Oostsane deze schepen schilderde, was volgens de suppoost die ik om uitleg vroeg geen toeval. Het schilderij was namelijk bedoeld als cadeau voor een klooster met de naam St. Andreas’ haven van Redding. Aan de linkerkant zie je onder andere het klooster van San Martino, hetgeen aangeeft dat deze geboorte van Christus zich in Napels zou hebben afgespeeld. Het is dat het schilderij van deze Jacob lange tijd in een klooster heeft gehangen, anders zou je hem nog bijna verdenken van moedwillige bijbelvervalsing…

Daarom als laatste stralende Madonna uit het Museo di Capodimonte een onvervalste Maria, met twee schattig engeltjes aan haar zijde en een lieftallig kindje Jezus op schoot. Deze Madonna met Kind en twee engeltjes is van de Florentijnse kunstenaar Sandro Botticelli. De Madonna’s van Botticelli zijn vaak dromerig afgebeeld, zo ook deze Maria, die in gedachten verzonken over het voetje van haar zoon strijkt. Deze dromerige blik is ook terug te vinden in de ogen van Venus, op zijn meesterwerk De geboorte van Venus. Maar daarover volgende maand – vanuit Florence – meer. Nu eerst naar het Rijkmuseum!

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *