Ga op pad met onze City Walks!

Een plafond van 500 jaar oud

Precies 500 jaar geleden, op 31 oktober 1512, wordt het engelengeduld van paus Julius II beloond. Na vier jaar mag hij dan eindelijk het plafond van de Sixtijnse Kapel in volle glorie aanschouwen. Michelangelo had de laatste penseelstreek gezet – het werk was volbracht, al was dat bepaald niet zonder slag of stoot gegaan.

klik op de foto voor een grotere afbeelding

We gaan nog eens vier jaar terug in de tijd. De vele smeekbeden van de paus aan het adres van Michelangelo, om terug te keren naar Rome om aan de plafondschilderingen te beginnen, sorteren eindelijk effect. Michelangelo gaat overstag en tekent het contract voor de Sixtijnse Kapel, zei het met tegenzin. Hij ondertekent het contract dan ook, tegendraads als hij was, als ‘de beeldhouwer Michelangelo’.

Hij kon geen nee blijven zeggen tegen de paus, dat wist hij ook wel, maar hij zag de opdracht niet zitten. Zoals hij in een van zijn gedichten beschreef: ‘Ik ben geen schilder en mijn werk is lelijk.’

Michelangelo werkte uiteindelijk dus vier jaar aan het plafond, van mei 1508 tot oktober 1512. Dat duurde Julius II allemaal veel te lang en hij stuurde dan ook geregeld iemand die kwam kijken hoe ver Michelangelo gevorderd was – tot groot ongenoegen van de schilder. Uiteindelijk bracht de paus zelfs een bezoek aan de Sixtijnse Kapel en klom hij zelf de stellages op om te kijken hoe Michelangelo het ervan af bracht.

Michelangelo was dat op een gegeven moment zo zat, dat hij na drie jaar niemand meer in de Sixtijnse Kapel duldde om een kijkje te komen nemen. De vorderingen van de laatste twaalf maanden waren dan ook een enorme verrassing voor de paus en zijn gevolg. Julius II heeft overigens niet lang van Michelangelo’s meesterwerk kunnen genieten. Hij overleed vier maanden nadat het werk aan het plafond was voltooid – de kapel zelf moest toen nog grotendeels opgeknapt worden.

Salmon, Boaz en Obed

Dat Michelangelo zich enorm onder druk gezet voelde door de paus, blijkt onder andere uit zijn lunetschildering Salmon, Boaz en Obed (zie de foto hierboven, en in het echt ter hoogte van De schepping van zon en maan op het plafond). Hij laat de oude man namelijk een soort scepter vasthouden, met aan het uiteinde een hoofd dat een karikatuur is van het hoofd van Julius II. Het lunet bevond zich in die tijd precies boven de pauselijke troon.

de scepter met het hoofd van Julius II

Het blijkt ook uit de grootte van de afgebeelde figuren. Oorspronkelijk wilde Michelangelo het plafond beschilderen met de twaalf apostelen. Hij was al begonnen toen hij besloot dat dit toch niet het juiste idee was. Michelangelo was geen man van half werk; hij liet dus alles weghalen en begon gewoon opnieuw – dit keer met verhalen uit het Oude Testament.

Waarschijnlijk heeft hij eerst de verst van het altaar verwijderde scène geschilderd, De dronkenschap van Noach. Dit is nog te zien aan de kleine figuren die het fresco bevolken. Toen Michelangelo merkte dat hij zo niet echt opschoot, terwijl de paus hem vaak letterlijk in zijn nek hijgde, besloot hij de figuren dan maar wat groter te gaan schilderen. De grootste figuren hebben wel vier keer de omvang van een volwassen mens!

Het resultaat is schitterend, maar de vraag is of Michelangelo er zelf wel van heeft kunnen genieten. Waarschijnlijk was hij alleen maar opgelucht dat het werk af was. Vanwege de pose die hij moest aannemen – liggend op een steiger van wel twintig meter hoog – had hij voortdurend last van verkrampte ledematen en vreselijke rugpijn. Bovendien droop de verf vaak over zijn armen en op zijn gezicht. Ook zijn ogen hadden het zwaar te verduren. Naar verluidt kon Michelangelo jarenlang alleen lezen door het document boven zijn hoofd te houden. Als je dan bedenkt dat hij ook nog eens vreselijk slecht betaald werd voor deze bijna bovenmenselijke klus, kun je je misschien wel voorstellen dat hij niet bepaald stond te juichen onder zijn creatie. Hij had in ieder geval vast geen idee dat wij nu, 500 jaar later, nog steeds met open mond onder zijn schilderingen doorlopen…

In je eentje in de Sixtijnse Kapel
Wil je Michelangelo’s schilderingen rustig bewonderen, zonder de hijgende adem van suppoosten en andere bezoekers in je nek? Via deze link sta je binnen enkele seconden midden in een verlaten Sixtijnse Kapel. Je kunt op je gemak alle details die Michelangelo er schilderde in je opnemen en honderden virtuele rondjes lopen.

Ontdek onze droomplekken in Italië!

2 reacties

  1. Dag Saskia,
    Gelukkig maar, dat Michelangelo heeft volgehouden. De eerste keer dat ik in de kapel de plafondschildering [en de “rest”] zag, was ik ook met stomheid geslagen. En iedere keer opnieuw zie je weer nieuwe details die er toch anders uitzien dan al die afbeeldingen in boeken en op websites. En nog mooier is het om anderen deelgenoot te maken van die Roomse/Romeinse schoonheid, zoals jij dat met je weblog doet.
    Overigens: de link werkt [nog] niet.

  2. Dankjewel! En de link is aangepast, dus een bezoekje aan de kapel is vanaf nu weer mogelijk!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *