Ga op pad met onze City Walks!

De hand van God

In de Sixtijnse Kapel heeft Michelangelo maar liefst 380 verschillende figuren geschilderd, geen eenvoudige klus voor een beeldhouwer. Het beroemdste tafereel is de scène waarop God met uitgestrekte vinger naar de hand van Adam reikt – inmiddels wereldwijd een herkenbaar symbool. Maar zo is het niet altijd geweest…

Een van de eersten die over Michelangelo’s creatie schreef, was Vasari, die volgens Ross King in De hemel van de paus ‘een rechtstreekse vergelijking trok tussen Michelangelo’s scheppende werk met het penseel en Gods besluit tot scheppen, door te suggereren dat op het fresco de schepping van de mens niet zomaar wordt uitgebeeld, maar opnieuw wordt uitgevoerd.

Als Michelangelo’s Adam niet te onderscheiden is van de door God geschapen variant, volgt daaruit dat Michelangelo zelf een soort god is. Hogere lof is moeilijk voorstelbaar, maar de openingsstelling van Vasari’s biografie luidt dan ook dat Michelangelo Gods vertegenwoordiger op aarde was, die uit de hemel was gekomen om de mensheid ‘de volmaaktheid van de ontwerpkunst’ te tonen.’

Het is voor ons, gewend als we zijn aan dit detail van Michelangelo’s plafond in de Sixtijnse Kapel, lastig om ons voor te stellen dat deze afbeelding ook wel eens anders bekeken is. Zo vertelt Ross King dat het gebaar soms werd beschouwd ‘als de vermanende vingerbeweging van een autocraat.’

De simpele aanraking werd pas in de tweede helft van de twintigste eeuw als iets wezenlijks beschouwd. Een keerpunt lijkt het jaar 1951 te zijn geweest, toen er een driedelige geschiedenis van de schilderkunst verscheen waarin slechts dit detail van Michelangelo’s fresco werd afgebeeld:

Het is daarom juist zo ironisch dat de handen die nu op het plafond van de Sixtijnse Kapel te zien zijn, niet door Michelangelo zelf geschilderd. Een aantal jaren nadat Michelangelo het plafond had voltooid, viel namelijk een stuk van het pleisterwerk naar beneden – helemaal aan gruzelementen.

Het gevallen gedeelte was juist het stuk waar de handen van God en Adam bij elkaar komen. Michelangelo kon de schade niet meer herstellen – hij was inmiddels overleden. De handen die nu te bewonderen zijn, zouden dan ook het werk zijn van een kunstenaar uit Modena, Domenico Carnevale. Deze schilder heeft zich vast niet kunnen voorstellen dat zijn handwerk tot ver na zijn dood over de hele wereld bekend en geliefd zou blijven…

Meer lezen over Michelangelo en de Sixtijnse Kapel? In Ross Kings De hemel van de paus wordt elk detail bijzonder interessant beschreven – een meesterwerk van formaat!

De hemel van de paus
Ross King
vertaald door Guus Houtzager
ISBN 9789023416425
€ 15,00
De Bezige Bij

Bestel De hemel van de paus via deze link bij bol.com

Ontdek onze droomplekken in Italië!

2 reacties

  1. Zeker Joris, daar nam ik mijn lezers al meerdere keren mee naar toe in een blog. Maar toch bedankt, het is een prachtige mogelijkheid door de Sixtijnse Kapel te dwalen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *