Ga op pad met onze City Walks!

Zin in Kerst! – De Napolitaanse kerststal

Zoals beloofd vandaag wederom een Italiaans uitje in Nederland,  gelinkt aan Napels. Traditiegetrouw is in het Catharijneconvent in Utrecht tijdens de familietentoonstelling Zin in Kerst! een echte Napolitaanse kerststal te bewonderen. Of stal – de Napolitaanse kerststal bestaat eerder uit een compleet dorp.

In het Catharijneconvent wordt de kerststal bevolkt door meer dan zestig handgemaakte beelden uit de achttiende eeuw: ‘Marktkooplui prijzen hun waar aan. Een dronkenlap slaapt zijn roes uit. De drie koningen met hun gevolg zijn gearriveerd. Maria, Jozef en het kerstkindje bevinden zich midden in het gewoel. Het dagelijks leven van Napels trekt aan hen voorbij.’

Aldus het boekje De Napolitaanse kerststal, dat ter gelegenheid van de tentoonstelling wordt uitgegeven. Hierin las ik een verrassend weetje: het was de heilige Franciscus van Assisi die aan het begin stond van de ontwikkeling van de kerststal. De kerstnacht van het jaar 1223 vierde hij met een mis bij een stal met levende figuren:

‘De menselijke dimensie van de gebeurtenis gaat vanaf die tijd een belangrijke rol spelen. De nederige en behoeftige omstandigheden in de stal weerspiegelen het dagelijks leven van de gelovigen. De moederlijke liefde waarmee Maria haar kind tegen zich aandrukt, Jozef die eruit ziet als een grijsaard, het boerse uiterlijk van de herders en de intimiteit van de Heilige Familie maken de scène herkenbaar voor gewone mensen.’

In Napels ging men nog een stapje verder dan elders: ‘In Napels doet zich een ontwikkeling voor waarbij de kerststal wordt verplaatst van het kerkinterieur naar een profane, wereldse omgeving. De beslissende stap wordt gezet door de schatrijke Francisco Pinto (1692-1767), prins van Ischitella en een ware mecenas. Hij laat toonaangevende kunstenaars in 1743 een kerststal maken, bestaande uit aangeklede figuren met terracotta hoofdjes en presenteert deze op theatrale wijze. Dit kost hem het fabelachtige bedrag van 2000 goudstukken. Volgens een boedelinventaris uit 1767 vulde deze kerststal drie ruimtes in zijn stadspaleis.

In de opstelling van de kerstgroep van Francisco Pinto doet zich een nieuw element voor. Een vierde uitbeelding wordt toegevoegd aan de serie geboorte, verkondiging aan de herders en herbergscène, namelijk die van de drie koningen. Zij gaan vergezeld van een entourage van concubines, hovelingen, pages, gewapende krijgers, knechten, dienstmaagden, musici en een veestapel, bestaande uit paarden, kamelen en zelfs olifanten, leeuwen, papegaaien en andere exotische dieren.

Deze fascinatie voor het exotische, uitzonderlijke en bizarre past in de geest van de tijd. Men voelt de behoefte om kennis over andere culturen te absorberen en uit te beelden. De wereld wordt in miniatuur nagebootst tot lering en vermaak.’

Karel II van Bourbon, heerser over het koninkrijk Napels en Sicilië, raakt geobsedeerd door de presepe (kerststal) van Francisco Pinto en wil deze groep in grootte en aankleding overtreffen. ‘Hij laat een monumentale kerststal maken voor zijn paleis Capodimonte in Napels en bemoeit zich persoonlijk met de opstelling. Koningin Maria Amelia naait zelf kleding voor de beeldjes en gebruikt daarvoor de kostbaarste stoffen. […]

Het koninklijk echtpaar is voorloper met beslissende gevolgen. Elke zichzelf respecterende Napolitaanse familie begint met de opbouw van een vergelijkbare kerststal. Geen grotere eer is er te behalen dan wanneer de koning en zijn hof in de kerstperiode op bezoek komen om de kerstgroep te bewonderen.’

Gelukkig is de Napolitaanse kerststal in het Catharijneconvent niet alleen voor koninklijke ogen. Het feestelijk versierde museum is zelfs tijdens de kerstdagen geopend. Gedurende de kerstvakantie zijn er elke dag activiteiten voor het hele gezin.

Kijk voor meer informatie over het Catharijneconvent op www.catharijneconvent.nl. Hier kun je ook het boekje De Napolitaanse kerststal aanschaffen, zodat je thuis alvast op je gemak kunt lezen over de geschiedenis van de Napolitaanse kerststal. Morgen op Ciao tutti een artikel over de makers van de figuren die de Napolitaanse kerststallen bevolken

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *