Ga op pad met onze City Walks!

Utrecht, Caravaggio en Europa | Rome in het Centraal Museum in Utrecht

Vanaf 16 december is in het Centraal Museum in Utrecht de tentoonstelling Utrecht, Caravaggio en Europa te zien. Deze expositie brengt het Rome van 1600-1630 naar hartje Utrecht!

De liederlijke student | Gerard van Honthorst (1625)
Alta Pinakothek, München

Aan het begin van de Gouden Eeuw was Rome het centrum van de wereld, in elk geval voor kunstenaars. Jonge schilders uit heel Europa trokken naar de Eeuwige Stad, waar – zo deed het gerucht de ronde – Caravaggio voor een revolutie had gezorgd.

Een nieuw realisme in de schilderkunst, ongekend drama, het grote gebaar en een mysterie van licht. Dat moest je met eigen ogen zien. De Utrechtse schilders Dirck van Baburen, Hendrick ter Brugghen en Gerard van Honthorst waren erbij.

Tussen 1600-1630, de kernperiode van het Europese Caravaggisme, werden in Rome 2700 kunstenaars geregistreerd, waarvan 572 buitenlanders. Ze bezochten dezelfde kerken en collecties, ze spraken elkaar, ze aten en dronken samen. Ze gebruikten dezelfde inspiratiebronnen, ze schilderden dezelfde thema’s, maar allemaal op hun eigen manier, met totaal verschillende werken als resultaat.

Jongen met mondharp | Dirck van Baburen (1621)

De tentoonstelling ‘Utrecht, Caravaggio en Europa’ belicht juist deze verschillen tussen de Europese navolgers van Caravaggio. Door de werken thematisch te presenteren, is direct duidelijk dat iedere kunstenaar werkte vanuit zijn eigen culturele achtergrond.

Met zeventig meesterwerken laat de tentoonstelling voor het eerst de Utrechtse Caravaggisten naast hun Europese collega’s zien: naast Caravaggio de Italiaanse kunstenaars Bartolomeo Manfredi, Cecco da Caravaggio, Giovanni Antonio Galli (Lo Spadarino), de Vlamingen Gerard Seghers en Theodoor Rombouts en een aantal Franse en Spaanse schilders.

De tentoonstelling bevat ruim zestig bruiklenen, afkomstig uit museale en privécollecties in Europa en de Verenigde Staten, waaronder het Louvre in Parijs, de Galleria degli Uffizi in Florence, The National Gallery of Art in Londen en The National Gallery of Art in Washington

Bijzonder bruiklenen
Ook een aantal kerken in Rome lenen werken uit. Het meest bijzondere doek, Caravaggio’s De graflegging van Christus, is afkomstig uit de collectie van de Vaticaanse Musea. Het is voor het eerst dat het werk in Nederland te zien is (vier weken lang, dus niet gedurende de gehele looptijd van de tentoonstelling).

De graflegging van Christus | Caravaggio (1602-1603)
Pinacoteca Vaticana, Musei Vaticani

Caravaggio’s graflegging is een monumentaal altaarstuk van ruim drie bij twee meter. Het is een van de belangrijkste werken uit de collectie van de Vaticaanse Musea en wordt daarom zelden uitgeleend, dus het is een unieke gelegenheid om dit werk te zien – en dan ook nog eens in één expositie met het werk van Van Baburen dat hetzelfde thema heeft:

De graflegging van Christus | Dirck van Baburen (1617-1621)

Van Caravaggio is daarnaast ook De mediterende Hieronymus uit het Monasterio de la Virgen de Montserrat te zien. Ook dit schilderij was nog niet eerder in Nederland te zien.

De mediterende Hieronymus | Caravaggio (1605-1606)
Monasterio de la Virgen de Montserrat, Museu de Montserrat

Utrechtse Caravaggisten
Dat de schilderijen van de Utrechters zo herkenbaar Hollands zijn, heeft te maken met het nog verder doorgevoerde realisme van Caravaggio. Baburen en Ter Brugghen schilderden ook lelijkheid: knollen van neuzen, rotte tanden, vieze nagels. Aan Ter Brugghen komt zelfs de twijfelachtige eer toe de meest lelijke, maar ook de meest realistische baby van zijn tijd te hebben geschilderd.

De roeping van Mattheüs | Hendrick ten Brugghen (1621)

Gerard van Honthorst deed het zeer goed in Rome. Honthorsts inventie om zijn scènes via een verborgen, indirecte lichtbron te verlichten werden zelfs zo beroemd dat hij de bijnaam Gherardo delle Notti kreeg, ‘Gerard van de Nachten’.

De Koppelaarster | Gerard van Honthorst (1625)

Net als Dirck van Baburen kreeg Gerard van Honthorst belangrijke opdrachten voor altaarstukken. Belangrijke verzamelaars kochten schilderijen van beide kunstenaars. Onder hen was Kardinaal Giustiniani, een beschermheer van Caravaggio.

De tentoonstelling volgt deze drie Utrechters tijdens hun Rome-avontuur en maakt inzichtelijk wat Rome met hen deed. Natuurlijk mét hun mooiste werk ter illustratie van deze bijzondere periode…

De Heilige Sebastiaan door Irene verzorgd | Hendrick ter Brugghen (1625)
Allen Memorial Art Museum, Oberlin College, Oberlin Ohio

Praktische informatie
‘Utrecht, Caravaggio en Europa’ is van 16 december 2018 tot en met 24 maart 2019 te zien in het Centraal Museum in Utrecht. Tickets zijn vanaf 23 oktober te koop via de website van het Centraal Museum.

Het Centraal Museum (Agnietenstraat 1) heeft tijdens de tentoonstelling speciale openingstijden. De eerste maand (van 16 december t/m 13 januari) kun je er dagelijks terecht van 10.00 tot 18.00 uur. Deze openingstijden gelden ook voor elk weekend gedurende de hele looptijd van de tentoonstelling.

Tijdens de feestdagen gelden er aangepaste openingstijden: 24 en 31 december kun je er terecht van 10.00 tot 16.00 uur, op 25 december en 1 januari is het museum gesloten.

Op de volgende dagen kun je de tentoonstelling ook ’s avonds bewonderen (tot 21.00 uur): donderdag 20 december, donderdag 3 januari, vrijdag 4 januari, donderdag 10 januari, vrijdag 11 januari, donderdag 7 februari en donderdag 7 maart.

Tijdens de voorjaarsvakantie (van 16 februari tot 3 maart) is het museum dagelijks geopend van 10.00 tot 18.00 uur.

Voor de overige periodes gelden de gebruikelijke openingstijden: van dinsdag tot en met zondag van 11.00 tot 17.00 uur.

Na de tentoonstelling in Utrecht reizen de werken naar München, waar de Caravaggisten van 17 april tot en met 21 juli 2019 te bewonderen zijn in de Alte Pinakothek.

2x per week Italiaanse inspiratie

Meld je aan voor de Ciao tutti nieuwsbrief - en ontvang de digitale editie van onze City Walk Klassiek Rome als cadeautje:

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *