Ga op pad met onze City Walks!

Romeinse aquarellen in het Rijksmuseum

In het Rijksmuseum te Amsterdam zijn bijna vijftig bijzondere aquarellen van Josephus Augustus Knip te zien. Het Rijksmuseum presenteert de spectaculaire, groot-formaat bladen deze zomer voor het eerst in de nieuwe tentoonstellingsvleugel.

aquarellen-Knip-Italië-Rijksmuseum (3) aquarellen-Knip-Italië-Rijksmuseum (5)

Op reis naar Italië
Onder Lodewijk Napoleon, die het Nederlandse kunstleven naar Frans voorbeeld wilde organiseren, werden in totaal dertien kunstenaars, waaronder vier landschapschilders, naar Frankrijk en Italië gezonden. Een van hen was de jonge Josephus Augustus Knip, die in november 1809 naar Italië reisde en er bijna drie jaar zou blijven.

Knip maakte tijdens zijn tijd in Italië tachtig bladen in olieverf (waarvan er slechts weinig bewaard zijn gebleven) en talrijke verbluffende aquarellen van stadsgezichten en landschappen. De aquarellen doen verrassend modern aan en behoren tot de visueel overweldigendste groep werken van Knip.

aquarellen-Knip-Italië-Rijksmuseum (8) aquarellen-Knip-Italië-Rijksmuseum (11)

Knip toonde een voorliefde voor de overblijfselen van de Romeinse bouwkunst. Hij gaf deze op uiterst persoonlijke wijze weer, zonder romantische stilering maar als een nuchtere waarnemer. Knips’ aquarellen werden, tegen de heersende smaak in, verzameld door een selecte groep vooraanstaande Fransen en Nederlanders. Over het algemeen moest men weinig hebben van de on-Hollandse taferelen waarin ‘de luchten te blauw, het water te groen en de ossen veel te grote hoornen hebben’.

Lange tijd werd alles wat romantisch was, inclusief het werk van Knip, ook verbannen uit de musea. De laatste jaren is duidelijk sprake van een kentering en wordt de uitzonderlijke waarde van het Italiaanse werk van Knip onderkend.

Een paar aquarellen uit de collectie:

aquarellen-Knip-Italië-Rijksmuseum (2)

Met de bouw van de achttien kilometer lange verdedigingsmuur werd begonnen onder het bewind van de Romeinse keizer Aurelianus (270-275 na Christus), vandaar ook de naam Aureliaanse Muur. Door een laag standpunt te kiezen, benadrukte Knip de dreigende massaliteit van het bouwwerk. Amusant is Knips opschrift op deze tekening: klaarblijkelijk veroorzaakten kuddes ossen geregeld opstoppingen op de weg langs de muur.

aquarellen-Knip-Italië-Rijksmuseum (12)

Een stuk of wat begroeide rotsen, een paar cipressen en andere bomen in omtrekken getekend, dat is alles. Bij Knip is minder vaak meer: hoe simpeler het motief, des te indrukwekkender de tekening. Helaas verzuimde de tekenaar te noteren waar hij dit stukje natuur vastlegde, maar gezien de cipressen links moet het wel in Italië zijn geweest.

aquarellen-Knip-Italië-Rijksmuseum (9)

Het ronde gebouwtje wordt traditiegetrouw de Tempel van Vesta genoemd. Ten onrechte, maar aan welke god het tempeltje dan wel was gewijd is de vraag. Het feit dat alle details volledig zijn uitgewerkt wijst erop dat deze tekening bedoeld was om te worden verkocht. Voltooid lijkt ze echter niet: Knip zou zeker in de kleding van de rondhangende volkse types nog wat kleurrijke accenten hebben aangebracht.

aquarellen-Knip-Italië-Rijksmuseum (6)

Knip combineerde een gezicht op de San Giovanni in Laterano –herkenbaar aan de hoge voorgevel met standbeelden van Christus, Johannes de Doper, Johannes de Evangelist en de kerkvaders – met een fragment van een de oude tempel van Minerva Medica. In werkelijkheid zou de basiliek achter hem zijn geweest.

De 46 aquarallen van Knip zijn nog tot en met 21 september 2015 te bewonderen, tijdens de tentoonstelling J.A. Knip: Aquarellen van Italië. Gelijktijdig is ook de tentoonstelling Uit en Thuis over 17de- en 18de-eeuwse landschapstekeningen uit de John en Marine van Vlissingen collectie te zien in de Philipsvleugel van het Rijksmuseum. Kijk voor meer informatie over openingstijden, toegangskaartjes etc. op de website van het Rijksmuseum.

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *