Download gratis de Ciao tutti app!

Komt een Italiaan naar de Nederlanden – ontdek Antwerpen en omstreken door de ogen van koopman Guicciardini

Museum Plantin-Moretus is het enige museum dat op de Werelderfgoedlijst van Unesco staat. Het museum is dan ook gevestigd in het originele woonhuis en drukkerij van de uitgeversfamilie Plantin-Moretus in hartje Antwerpen.

Achter de voordeur wordt het verhaal verteld van driehonderd jaar familiegeschiedenis en ondernemerschap: met de oudste drukpersen ter wereld, familieportretten geschilderd door huisvriend Peter Paul Rubens en de originele Garamond-letter die op ieders computer prijkt.

Tot en met 6 maart 2022 is er een extra reden voor een bezoek aan dit unieke museum: de tentoonstelling Komt een Italiaan naar de Nederlanden, over een bijzonder reisboek van de Italiaanse schrijver Lodovico Guicciardini.

Een Italiaanse koopman in Antwerpen
Het is dit jaar precies vijfhonderd jaar geleden dat Lodovico Guicciardini geboren werd. In de zestiende eeuw beschreef Guicciardini de Nederlanden en de inwoners, vanuit zijn gezichtspunt als Italiaan die in die tijd terecht kwam in een andere maatschappij – met grote verschillen ten opzichte van zijn thuisland.

Curator Kris Geysen: ‘Het is opvallend hoe vaak Guicciardini het voedsel in de Nederlanden vergelijkt met spijzen uit Italië. Meestal in het voordeel van de Italiaanse keuken.’

Maar wie was Lodovico Guicciardini? Allereerst was hij een Italiaanse koopman die vanaf 1541 in het Antwerpse filiaal van het familiebedrijf werkt en daarvoor in Antwerpen neerstrijkt, waar hij tot zijn dood op 22 maart 1589 blijft.

Descrittione di tutti i Paesi Bassi
Zijn carrière neemt een wending wanneer hij in 1554 voltijds schrijver wordt, een activiteit die volgens hem meer opbrengt dan zijn werk als koopman. In 1567 publiceert hij zijn bestseller: Descrittione di tutti i Paesi Bassi.

In dit opmerkelijke boek beschrijft hij de economie, staatkunde, taal, flora, fauna en volksaard van de welvarende Nederlanden. Het boek wordt meer dan zestig keer uitgegeven, bij verschillende drukkers.

Het boek is rijkelijk geïllustreerd met kaarten, stadsgezichten en plattegronden, zoals je kunt zien als je er via deze link digitaal doorheen bladert.

Via deze link lees je een moderne vertaling van de Nederlandstalige uitgave van Guicciardini’s bestseller, terwijl je via deze link kunt navigeren volgens de kaart van de Nederlanden.

Het wonder van meerdere talen kunnen spreken
Opvallend veel aandacht gaat naar zijn woonplaats en de inwoners van Antwerpen: ‘Zy zijn vervaren ende gheschikt om over al ter wereldt te handelen, ja oock de vrouwen persoonen (al en hebben zy noyt buytens landts geweest) connen drie oft vier, sommighe vijf, ses ende seven talen spreken: welck een gherieffelijck ende wonderlijck dinck is.’

Volgens Nabilla Ait Daoud, schepen voor Cultuur in Antwerpen, laat Guicciardini ons niet alleen met trots naar het verleden van Antwerpen kijken, maar ook met een frisse nieuwe blik naar de stad zoals ze vandaag is.

Een Italiaanse plattegrond van Antwerpen
De expositie illustreert de woorden van Guicciardini met een aantal opvallende topstukken, zoals de stadsplattegrond die het Antwerpen van 1565 toont. Het ontwerp is van Virgilius Bononiensis of Boloniensis, een Italiaan die vanuit Bologna naar de rijke handelsmetropool Antwerpen was overgekomen.

Voor het drukken van dit plan zorgde de Antwerpse Diestenaar Gilles Coppens. Rechts onderaan schreef de toenmalige stadssecretaris Cornelius Grapheus een lofzang op zijn stad.

Het stadsplan van Bononiensis is een monumentaal met de hand ingekleurde houtsnede van niet minder dan 120 centimeter hoog en 265 centimeter breed, en gedrukt op twintig bladen handgeschept papier.

Het is het enige nog bekende exemplaar van deze plattegrond – en tevens de grootste en meest gedetailleerde plattegrond die we uit de zestiende eeuw kennen. Het geeft een uniek zicht op de metropool Antwerpen op het hoogtepunt van haar economische macht in 1565. Deze kaart werd in 2021 gerestaureerd en gaat na afloop van de tentoonstelling weer voor enkele jaren rusten in het depot. Online kun je de kaart via deze link in detail bewonderen.

Nog meer topstukken van de tentoonstelling
De kaart van Vlaanderen van Gerard Mercator uit 1540 is het enige bewaarde exemplaar van Mercators verbazend nauwkeurige kaart van Vlaanderen. Dit Vlaamse topstuk is samengesteld uit negen kopergravures en beslaat ruwweg een vierkante meter. De wandkaart is opgedragen aan keizer Karel V, graaf van Vlaanderen ten tijde van Mercator.

Pieter Bruegels unieke kijk op het dagelijks leven komt in meerdere prenten aan bod: Zomer (1570), IJsvermaak aan de Sint-Jorispoort (ca. 1558) en De kermis van Hoboken (1568-1588).

Neem alvast een virtueel kijkje in de tentoonstellingsruimten:

Praktische informatie
Het Museum Plantin-Moretus ligt aan de Vrijdagmarkt 22 in Antwerpen. Het museum is geopend van dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 17.00 uur. Op 24 en 31 december gaan de deuren een uurtje eerder dicht; op 25 december en 1 januari is het museum gesloten.

De tentoonstelling Komt een Italiaan naar de Nederlanden is er tot 6 maart 2022 te zien, met ook een rijk gevuld randprogramma rondom de expositie, met wandelingen, lezingen en het borduren van de stad met borduurmeester Nadia Mohmand en kunstenaar Lies Van Assche.

Luisterrijke verhalen over Guicciardini
De Vlaamse schrijver en columnist Jeroen Olyslaegers schreef elf meeslepende audioverhalen bij de expositie. Hij staat op een unieke manier stil bij een aantal topstukken.

foto’s: Victoriano Moreno | Museum Plantin-Moretus

Redacteur en columnist Mohamed Ouaamari vraagt zich af hoe Guicciardini het Antwerpen van vandaag zou ervaren. Niet als vreemdeling uit Italië, maar als gast uit het verleden. Zijn verhalen zijn te lezen via de website van het museum.

Nog meer Italiaans in Antwerpen
Wil je meer Italiaanse sferen in Antwerpen ontdekken, download dan onze City Walk in de stad die zich mag meten met Italiaanse barokparels als Florence (Firenze) en Lecce. Via deze link lees je er meer over.

Schrijf je (gratis) in voor de Ciao tutti nieuwsbrief

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.