Ga op pad met onze City Walks!

Een Napolitaanse kerst in Utrecht

Voor een kerstfeest in Napolitaanse sferen hoeven we niet helemaal naar Napels af te reizen. Vanaf 13 december 2013 is in het Museum Catharijneconvent in Utrecht een originele achttiende-eeuwse kerststal te zien, met alles erop en eraan, als vast onderdeel van de jaarlijks terugkerende feestelijke expositie ‘Zin in Kerst?’.

Zin-in-Kerst-2013

De Napolitaanse kerststal van het Catharijneconvent wordt bevolkt door meer dan zestig handgemaakte beelden uit de achttiende eeuw: ‘Marktkooplui prijzen hun waar aan. Een dronkenlap slaapt zijn roes uit. De drie koningen met hun gevolg zijn gearriveerd. Maria, Jozef en het kerstkindje bevinden zich midden in het gewoel. Het dagelijks leven van Napels trekt aan hen voorbij,’ aldus het boekje De Napolitaanse kerststal, dat een paar jaar geleden ter gelegenheid van de kersttentoonstelling werd uitgegeven.

Kerststal

De Napolitaanse kerststal is echter niet zomaar een kerststal. Het was in Napels dat de kerststal voor het eerst werd ontdaan van alleen de religieuze betekenis. De eerste stap hiervoor werd gezet door de schatrijke Francisco Pinto (1692-1767). Hij liet toonaangevende kunstenaars in 1743 een kerststal maken, vol met mooi uitgedoste figuren met terracotta hoofdjes die met gewone, dagelijkse dingen bezig waren. Messen slijpen, groente verkopen, varkens hoeden, pizza bakken, bedelen, tikkertje spelen… De kerststal groeide uit tot een waar dorp met tal van activiteiten. Deze bijzondere kerststal kostte Pinto het fabelachtige bedrag van 2000 goudstukken. Volgens de overlevering vulde de kerststal dan ook drie flinke ruimtes in zijn palazzo!

kerststal

In eerste instantie was zo’n uitgebreide kerststal alleen weggelegd voor de rijke Napolitanen; kerken en kloosters konden zich zo’n uitgave eenvoudigweg niet veroorloven en hielden het bij Jozef, Maria, Jezus, de os, de ezel en wat herders. De beelden waren zo prijzig omdat ze meestal werden gemaakt door echte kunstenaars, zo vertelt het boekje De Napolitaanse kerststal:

‘Rond de presepe (kerststal) ontwikkelde zich een ware industrie. Een legertje gespecialiseerde kunstenaars en vaklieden fabriceerde de gewenste beeldjes of pastori (letterlijk: herdertjes), zoals de beeldjes van de Napolitaanse kerststal genoemd worden. Het onderscheidende en kenmerkende van de Napolitaanse kerststalfiguren is de manier waarop ze gemaakt worden. Het hoofdje wordt in klei gemodelleerd en gebakken. Het lichaam wordt gevormd door een metalen kern en omwikkeld met een stoffen modellering. Hierdoor krijgen de beeldjes een grote bewegingsvrijheid en zijn ze uitstekend geschikt een passende rol te spelen in een theatrale opstelling.’

Echt een lust voor het oog – ook wij ontdekken steeds nieuwe details in de kerststallen die we elk jaar met een bezoek vereren. De Napolitaanse kerststal is immers al lang niet meer voorbehouden aan de stad zelf. Zo kun je in de Basilica dei Santi Cosma e Damiano in Rome (vlak bij het Forum Romanum) het hele jaar door een Napolitaanse kerststal bezoeken. Een bijzondere gewaarwording, zeker als het ‘s zomers buiten zo’n 40 graden is.

kerststal-Cosma-Damiano

Vanaf 13 december tot en met 5 januari 2014 is de Napolitaanse kerststal van het Catharijneconvent in Utrecht te zien. De Napolitaanse kerststal wordt samen met tal van andere kerststallen getoond tijdens ‘Feest! Weet wat je viert’. Hier leer je tevens meer over de verhalen en tradities van onze feestdagen, en in het bijzonder over het kerstverhaal. Ontdek de betekenis van de kribbe en de baard van Jozef – of begeef je tussen de figuren in de levende kerststal die tijdens de kerstvakantie op het binnenplein staat.

Zin-in-Kerst-2

2x per week Italiaanse inspiratie

Meld je aan voor de Ciao tutti nieuwsbrief - en ontvang de digitale editie van onze City Walk Klassiek Rome als cadeautje:

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *