Home » Italië dichtbij » Win kaartjes voor Caravaggio – Bernini. Barok in Rome in het Rijksmuseum in Amsterdam!
Ga op pad met de Ciao tutti City Walks!

Win kaartjes voor Caravaggio – Bernini. Barok in Rome in het Rijksmuseum in Amsterdam!

Tot en met 7 juni 2020 is in het Rijksmuseum in Amsterdam de tentoonstelling Caravaggio – Bernini. Barok in Rome te zien. In de schijnwerpers de beginperiode van wellicht de meest emotionele, theatrale, dramatische kunststijl die er is geweest, de barok, met Caravaggio en Bernini als hoofdrolspelers.

Deze meesters van de barok zijn beiden onlosmakelijk verbonden met Rome. Aan de hand van meer dan zeventig meesterwerken van Caravaggio, Bernini en hun tijdgenoten vertelt het Rijksmuseum het verhaal van de barok in Rome en van de emoties die deze kunstwerken moeten tonen of opwekken.

Jessica geeft alvast een voorproefje van deze bijzondere tentoonstelling. Jessica: ‘De meest karakteristieke stukken komen uit het oeuvre van twee briljante kunstenaars. Schilder Caravaggio (voluit Michelangelo Merisi da Caravaggio) werd op 29 september 1571 geboren in Caravaggio en stierf op 18 juli 1610, op het strand van Porto Ercole. Architect en beeldhouwer Gian Lorenzo Bernini werd op 7 december 1598 geboren in Napels en overleed op 28 november 1680 in Rome.

Aan het begin van de zeventiende eeuw gooien ze allebei bijna alle tijdens de renaissance zo zorgvuldig opgestelde kunstregels overboord en gaan volledig hun eigen weg. Een weg vol bravoure, waar lef voor nodig is en die er uiteindelijk toe leidt dat de kunst volledig verandert.

Zowel Caravaggio als Bernini geven zoveel lading, leven en emotie aan hun werken, dat menig toeschouwer er – ook nu nog – met verbazing en bewondering naar zal kijken.

Venus & Adonis, Carracci

Barok in Rome
In 1545 roept paus Paulus III het Concilie van Trente bijeen, in reactie op de bedreiging en kritiek door de protestanten. Kardinalen, kerkvaders en bisschoppen verzamelen zich om samen te bedenken hoe de katholieke kerk de protestanten het hoofd moet bieden.

Kunst is een belangrijk middel in deze strijd. Men is bang voor kritiek en dus voorzichtig: de door de protestanten zo gehekelde afbeeldingen van heiligen en Bijbelverhalen blijven, maar kunstenaars moeten absoluut iedere suggestie van afgoderij vermijden.

Ongeveer een halve eeuw later is de dreiging van de protestanten minder geworden, er is wat gebied teruggewonnen. Het lijkt alsof Rome jarenlang haar adem had ingehouden en nu, in een diepe zucht, alle artistieke energie van die halve eeuw in één keer vrijkomt. Rome zindert en bruist, aldus het Rijksmuseum.

Rond het jaar 1600 groeit Rome uit tot de onbetwiste kunsthoofdstad van Europa. Paus na paus wil de stad mooier achterlaten dan hij haar heeft aangetroffen en die ambitie lijkt geen grenzen te kennen. De pausen van de barok komen uit zeer welgestelde families: De’ Medici, Borghese, Barberini, Chigi, Pamphilj – dus er is genoeg geld voorhanden.

Bekende en onbekende kunstenaars trekken naar Rome waar al deze zaken de kunst radicaal transformeren – de barok is geboren en zou snel grote delen van Europa veroveren.

Unieke blik op de barok
Tijdens de tentoonstelling in het Rijksmuseum zijn werken te zien die nog nooit eerder in Nederland te zien zijn geweest. Normaal gesproken hangen ze in verschillende musea, waaronder de Vaticaanse Musea, het Palazzo Barberini en de Capitolijnse Musea in Rome. Maar ook het Louvre in Parijs, de National Gallery in Londen en diverse privéverzamelingen stelden hun Caravaggio’s en Bernini’s ter beschikking. Veel werken komen uit de collectie van het Kunsthistorisches Museum in Wenen, waar deze tentoonstelling in samenwerking mee is vormgegeven.

De expositie is vormgegeven door Formafantasma, een in Amsterdam gevestigd bureau van de Italiaanse vormgevers Simone Farresin en Andrea Trimarchi. Ingetogen en elegant geven zij de barok de ruimte die ze verdient.

De barok in Rome was een periode van netwerken, kunstenaarsvriendschappen en beïnvloeding. Een broedplaats waarin zo goed als alles kon en mocht. Kunstenaars kregen, of namen, steeds meer vrijheid.

Veel werken die tijdens de tentoonstelling te zien zijn, komen van de hand van kunstenaars die Caravaggio en Bernini in Rome omringden, die voor dezelfde families werkten en wiens werken in dezelfde palazzi hingen.

Maar hoe mooi en intens De extase van Maria Magdalena van Artemisia Gentileschi ook is of hoe doordringend Christus die zijn wonden toont van Spadarino je ook aankijkt, hoe gevaarlijk mooi Judith het hoofd van Holofornes in haar hand houdt (op een doek van Carlo Saraceni), de werken waar je met de meeste verwondering en emotie naar kijkt, met grote ogen en een open mond, zijn waarschijnlijk toch de werken van Caravaggio en Bernini zelf.

De extase van Maria Magdalena van Artemisia GentileschiJudith met het hoofd van Holofernes, Carlo Saraceni

Che orrore!
Op Caravaggio’s De doornenkroning duwen (echt, ga kijken: ze dúwen) twee intens wrede soldaten de doornenkroon meedogenloos op het hoofd van een gelaten lijdende Christus. Een derde soldaat kijkt toe, de bolling van zijn harnas glimt tegen de donkere achtergrond. Een felle lichtbundel (Caravaggio is dé meester van het chiaroscuro, het contrast tussen licht en donker) schijnt over zijn schouder en toont de contouren van zijn gezicht.

Bernini’s Medusa toont een veel onstuimigere kwelling en verschrikking. Ze fronst intens en haar voorhoofd lijkt het te begeven wanneer haar haren in een nest kronkelende slangen veranderen. Bernini kiest hier, evenals Caravaggio bij zijn De doornenkroning, voor het afbeelden van actie, het verhaal is nog niet afgelopen. Medusa is nog niet versteend, ze ís aan het verstenen en het is alsof we haar laatste kreun nog kunnen horen.

Een heel ander soort schrik is zichtbaar op Caravaggio’s Jongen gebeten door een hagedis, een werk uit zijn beginjaren in Rome: boos, geïrriteerd en heus ook wel een beetje geschrokken deinst de jongen, achteruit.

Bernini’s buste van Thomas Baker schrikt nergens meer van en kijkt je zelfverzekerd, zelfs bijna arrogant, aan.

Zo onverstoorbaar zul je bij het zien van al dit barokke geweld niet blijven. Met grote ogen blijf je staren, net als Caravaggio’s Narcissus naar zijn eigen spiegelbeeld…’

Win kaartjes voor deze tentoonstelling!
Namens  het Rijksmuseum mogen we drie lezers blij maken met twee kaartjes voor Caravaggio – Bernini. Barok in Rome. Kans maken? Vul dan voor 29 februari 2020 onderstaand mail&winformulier in, o.v.v. Caravaggio – Bernini (bij Wat wil je winnen?). De winnaars krijgen na afloop van de actie persoonlijk bericht.

Je voornaam (verplicht)

Je achternaam (verplicht)

Je email (verplicht)

Wat wil je winnen?

Je bericht

Wil je de Ciao tutti nieuwsbrief ontvangen?

We ontvangen erg veel spam en daarom vragen we je deze karakters in te vullen (exact, dus hoofdlettergevoelig)
captcha

Praktische informatie
De tentoonstelling Caravaggio – Bernini. Barok in Rome is van 14 februari tot en met 7 juni 2020 te zien in het Rijksmuseum in Amsterdam (Museumstraat 1, Amsterdam). Het Rijksmuseum is dagelijks geopend van 9.00 tot 17.00 uur. Kaarten (die ook geldig zijn voor het museum zelf) kosten wanneer je ze online bestelt € 19,-.

2x per week Italiaanse inspiratie

Meld je aan voor de Ciao tutti nieuwsbrief - en ontvang de digitale editie van onze City Walk Klassiek Rome als cadeautje:

Ontdek de mooiste vakantieadressen in Italië

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *