Ga op pad met onze City Walks!

Gelsomina volgt Mr. Tambourine Man

Voordat Fellini na 22 september uit Amsterdam verdwijnt, deelt filmblogger Ron nog een schitterend verhaal met ons waarin Fellini een cruciale rol speelt.

‘Een wonderlijke ontmoeting tussen muziek en film is aanstaande. Om precies te zijn, een ontmoeting tussen Bob Dylan en Fellini. De invloed van Fellini beperkt zich namelijk niet alleen tot filmmakers zoals de eerder besproken Todd Haynes met zijn (biografische) film over Bob Dylan. Ook de singer-songwriter zélf heeft zich laten inspireren door de Italiaanse grootmeester.

Het resultaat is verbluffend. Vanaf deze dag zul je nooit meer naar Fellini’s La Strada kunnen kijken zonder een bepaald lied in je hoofd te horen. Zonder Gelsomina, de heldin van de film, te zien vragen of er nog een lied gespeeld kan worden. Wees nu getuige van een unieke samenwerking. De een schreef de tekst en de ander maakte het zichtbaar. Of was het nou andersom?

GelsominaGelsomina in La Strada (1954)

Maar eerst gaan we terug naar de plek waar het allemaal begon voor Bob Dylan. In zijn autobiografie schrijft hij onder meer over zijn kennismaking met de Europese cinema en in het bijzonder met de films van Fellini.

Het is in januari 1961 dat Bob Dylan in Greenwich Village arriveert. Nog geen drie maanden later opende Fellini’s La Dolce Vita in New York. Een film die naar eigen zeggen een sterke indruk maakte: ‘It looked like life in a carnival mirror.’ Hetzelfde kan gezegd worden van zijn beste liedteksten halverwege de jaren zestig.

Als er geen optredens zijn, besteedt de jonge Dylan het liefst al zijn uren in de vele filmhuizen in New York City. Toevallig is het dan ook eigenlijk niet als Dylan een filmhuis aan 12th street ontdekt dat enkel Europese films vertoont. Niet bepaald gangbaar in die tijd, maar voor filmliefhebbers was het the place to be. Als je Amerika uit wil, ga dan naar Greenwich Village – zo werd er gezegd over het nieuw ontdekte filmhuis. Het was dan ook op deze plek dat Dylan op een koude wintermiddag La Strada zag.

Dylan-Greenwichde jonge Dylan in Greenwich Village

Een film die een paar jaar later een van de belangrijkste inspiratiebronnen blijkt voor Mr. Tambourine Man. Misschien wel Dylans bekendste lied uit zijn vroegere werk. In een interview noemt Dylan expliciet La Strada als bron van inspiratie tijdens het schrijven van dit lied, in februari 1964. Toen bleek het een breuk met zijn eerdere protestliederen, wat hem niet in dank werd afgenomen door de folk-puristen. Vandaag de dag behoort Mr. Tambourine Man tot het beste wat Dylan ooit geschreven heeft.

Dylan-Tambourine-ManBob Dylan zingt Mr. Tambourine Man tijdens het Newport Folk Festival in 1964

Het ruim vijf minuten durende lied lijkt een surrealistische ‘roadmovie’ waarin verlies en wanhoop de boventoon voeren. Lijkt, want centraal staat de behoefte van de ik-persoon om hieruit te vluchten, op zoek naar verlossing. En laat dit nou net een gelijkenis zijn met onze heldin Gelsomina uit La Strada. Ondanks alle ellende en tegenspoed iets willen volgen dat sterker is dan jijzelf. Of dit nou Tambourine Man is of, zoals in de film, een vrolijke koorddanser die bekend staat als ‘de gek’.

Gelsomina-2 Gelsomina met de vrolijke koorddanser ‘de gek’

Zie hier de samenwerking. Bob Dylan schrijft hét lijflied voor Gelsomina. In de verwarrende jaren zestig, waarin Dylan zelf zoekende was, kon hij zich mogelijk vereenzelvigen met het hoofdpersonage uit La Strada. En zo komt het ene kunstwerk voort uit het andere, beide even tijdloos.

Zoals gezegd, wonderlijk hoe muziek en film elkaar kunnen ontmoeten. Een Amerikaanse singer-songwriter en een Italiaanse filmregisseur. Maar wat gebeurt er als je beide kunstvormen daadwerkelijk met elkaar vermengt? Je moet het zelf zien en ervaren:

Mr. Tambourine Man, geschreven door Bob Dylan, wordt in het fragment uitgevoerd door The Byrds. Voor de liefhebber hier nog de volledige tekst. La Strada wordt in het kader van de tentoonstelling ‘Alles is Fellini’ de komende week helaas niet meer vertoond in EYE maar is nog wel te koop op dvd.’ 

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *