Ga op pad met onze City Walks!

Retour Palermo

Op Ciao tutti reizen we deze maand zoals ik al schreef door het zuiden van Italië. Ik heb voor jullie allemaal een retourtje Palermo geboekt, daar zullen we vandaag beginnen aan een reis die ons onder andere op Sicilië, in Puglia (ook wel Apulië genoemd), Campanië en Calabrië brengt. Aan het eind van de maand keren we dan terug naar Palermo, vanwaar we naar de volgende bestemming reizen.

We zijn echter niet de enige reizigers met een retour Palermo op zak. Sinds in maart het gelijknamige boek van Philip Snijder verscheen, reizen dagelijks veel Nederlanders met hem mee naar de hoofdstad van Sicilië. Zo ook wij…

Retour Palermo speelt zich – dat zal niemand verbazen – af op Sicilië, in het midden van de jaren zeventig. Een jong stel uit Amsterdam arriveert per trein in Palermo voor hun allereerste vakantie in het buitenland. Ze spreken echter geen woord Italiaans en weten vrijwel niets van het ondoorgrondelijke eiland waarop ze hun tentje neerzetten. Gelukkig worden ze meteen op sleeptouw genomen door leeftijdsgenoten uit de grote stad, maar ze leren ook een ander Sicilië kennen; dat van een groep ongepolijste vissers uit het dorpje waar ze kamperen.

Hun Amsterdamse leven is lang zo opwindend niet; ondanks hun jonge leeftijd is hun leven als dat van een gezapig echtpaar, ‘met aardappels en groenten om zes uur, en elke avond samen voor de televisie’. Hun enerverende Siciliaanse ervaringen stellen het krampachtige evenwicht waarin ze leven danig op de proef.

Dertig jaar later is een van hen terug in Palermo, op zoek naar het standbeeld dat toentertijd is opgericht voor een van de vrienden. Hij stuit echter op heel wat meer dan dat…

‘De bebaarde monnik die me bij de trappen naar de catacomben van het kapucijnenklooster een entreekaartje verkoopt, geeft me er een foldertje bij in het Italiaans. Hij heeft ze ook in het Engels, Duits en Frans op zijn tafeltje liggen, zie ik. Terwijl ik de eerste uitgesleten stenen treden begin af te dalen, stel ik vast dat de Giornale di Sicilia die ik onder mijn arm heb en die inmiddels behoorlijk doordrenkt is van zweet, zijn werk heeft gedaan.

Het is een genante, ijdele truc die ik nu al jaren gebruik in Italië. Als ik me reizend of wandelend waar dan ook onder de mensen begeef, zorg ik ervoor dat ik duidelijk zichtbaar een Italiaanse krant bij me heb, het liefst een plaatselijke. Ik vouw het papier dan zo dat de boven aan de voorpagina prijkende, herkenbaar vormgegeven letters van de naam van de krant direct in het oog springen. De bedoeling is dat autochtone voorbijgangers of medepassagiers mij niet met één snelle keurende blik over mijn gestalte achteloos kunnen indelen bij de standaardcategorie Noord-Europese toeristen met wie een poging een woord te wisselen niet de moeite waar is.

Met de opgevouwen krant – die ik natuurlijk opzichtig uitspreid en met geboeide blik ga lezen zodra ik ergens kan gaan zitten, op het strand, een terrasstoel of een plaats in het openbaar vervoer – etaleer ik mijn belangstelling voor wat er omgaat in de leefwereld van de mensen tussen wie ik vakantie houd. Tegelijk dient hij als uithangbord om reclame te maken voor mijn beheersing van het Italiaans. Belangstellenden kunnen zich zodoende vrij voelen om hun nieuwsgierigheid over mijn persoon verbaal aan mij voor te leggen. Ze hoeven niet bang te zijn dat hun gebrek aan kennis van andere talen pijnlijk aan het licht komt.

Ik ben niet als al die andere toeristen, wil ik zeggen met mijn krant. Misschien draag ik net zulke lelijke kleren, beweeg ik me even lomp en heb ik precies zo’n rode, vervellende neus, maar ik heb jullie land en taal officieel bestudeerd aan een universiteit, ik ben doctorandus in jullie. Kijk maar: ik weet welke krant je hier hoort te hebben en ik kan hem nog echt lezen ook!

Toen ik ouder werd ben ik me iedere keer dat ik het land bezocht wat meer beschaamd gaan voelen over dit publieke vendelzwaaien met mijn krant. Het deed me denken aan een schoolkind, met gesloten lippen driftige zoemgeluiden makend en zijn keurig over elkaar gevouwen armen wild op en neer bewegend om de juf te laten zien dat hij het antwoord weet. En des te groter werd mijn schaamte naarmate mijn ergernis over veel in dit land zich begon te ontwikkelen, soms tot weerzin aan toe.

Vol zelfverwijt vroeg ik me af waarom ik mij met dit snobisme steeds maar weer wilde vernederen, terwijl ik voor ‘het Italiaanse’ in de verste verte niet meer de onderworpen bewondering voelde die mij in jongere jaren zo in de greep had. Waarom zou een man van mijn leeftijd, die zich verbeeldt met enig zelfbewustzijn in het leven te staan, zich nog steeds op zo’n kinderachtige manier willen opdringen aan een volk dat elke zomer verwaander, kortzichtiger en oppervlakkiger lijkt te zijn geworden? Waarom kwam ik eigenlijk nog in dit land?

Maar komen doe ik hier nog steeds, en wanneer ik kom is een van de eerste dingen die ik doe het kopen van een Gazzettino of Resto del Carlino om die achteloos in mijn hand te houden of uit mijn tas te laten hangen.’

Retour Palermo is even sfeervol en beeldend als Sicilië, maar ook even scherp als de tegenstellingen op dat heerlijke en tegelijkertijd trieste eiland. Onmisbaar leesvoer voor iedereen die Sicilië een warm hart toedraagt!

Retour Palermo
Philip Snijder
ISBN 9789045802107
€ 17,50
uitgeverij Mouria

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Een reactie

  1. Ik heb het boek net gelezen. Op zich is het goed geschreven, zitten er mooie scenes in, maar eerlijk gezegd viel het verhaal zelf mij tegen. Al bij de aanschaf – ivm lovende recensie van Wiener en eigen herinneringen aan cappucijner catacomben – had ik zo mijn twijfels over dat jonge stel dat voor het eerst naar Sicilie gaat. Op mij maakt hun naiviteit een karikaturale indruk, waardoor het voor mij ongeloofwaardig is. Bovendien blijft tot het eind onduidelijk waarom deze tieners – op deze reis na – een gezapig leven leiden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *