Ga op pad met onze City Walks!

De vrouwen van Casanova

Eigenlijk had het stukje van vandaag dezelfde titel kunnen hebben als het stukje van gisteren. Als er iemand aangemerkt kan worden als de Italiaanse minnaar, dan is dat immers Casanova wel, de Venetiaanse avonturier die zijn magnetische persoonlijkheid gebruikte om meer dan tweehonderd vrouwen te versieren. Hij wist de strikte sociale regels van de achttiende eeuw te ontstijgen om in het gezelschap van koningen te verkeren en mooie vrouwen te charmeren. Voor wie hij werkelijk beminde was hij de ideale minnaar – attent, gul en vindingrijk. Tegenover anderen gedroeg hij zich wreed en egoïstisch.

In De vrouwen van Casanova toont Judith Summers ons de man achter de legende. Ze laat Casanova zien door de ogen van degenen die hem het best kenden – de vrouwen die hij verleidde, onder wie Angela, een preutse maagd en Marina, een non met een libido dat haar religieuze overtuiging verre oversteeg. Ook de ervaringen van Henriette, een aristocrate die op de vlucht was voor haar agressieve echtgenoot, en van Teresa, de vrouwelijke impresario van een exclusieve nachtclub en moeder van Casanova’s dochter, Sofia, die op haar beurt met de charmes van haar vader te maken kreeg, komen aan bod.

Een stukje uit het hoofdstuk Maagden van de Veneto, over Bettina Gozzi:

‘De zestienjarige Bettina Gozzi zat op haar bed in het kleine kamertje naast haar vaders slaapkamer in hun huis in Padua. Ze opende het pakje dat signora Casanova, de moeder van de lievelingsleerling van haar broer, haar uit Venetië had gestuurd. Tot haar grote verbazing bevatte het twaalf paar fijne handschoenen en vijf lappen zwarte zendale, de sindaalzij waarmee modieuze dames hun hoofd en schouders bedekten. Bij deze schitterende geschenken zat een boodschap van de actrice aan de schoenmakersdochter; zou Bettina het haar van Giacomo voortaan beter willen verzorgen, zodat hij de afschuwelijke pruik die zijn grootmoeder voor hem had gekocht niet meer hoefde te dragen?

Bettina vouwde een van de lappen stof open en drapeerde hem over haar hoofd. Ze nam zichzelf aandachtig op in een stukje spiegelglas. Misschien zou ze beledigd zijn geweest als signora Casanova haar verzoek niet met deze weelderige geschenken had omkleed: ze had de haren van de jongen immers verzorgd sinds hij in de zomer van 1734 bij haar familie was ingetrokken.

De signora betaalde Bettina’s ouders, Apollonia en Vincenzo Gozzi, een kost- en kleedgeld van twee zecchinen per maand en hoewel Bettina daar zelf natuurlijk niets van terugzag, was het haar taak Giacomo ’s ochtends te baden en aan te kleden en ’s avonds naar bed te helpen. De jongen had meteen een grote genegenheid voor de zus van zijn leraar opgevat zonder precies te beseffen waarom; dat zou hem na verloop van tijd pas duidelijk worden. Later zei hij hierover: ‘Zij was het die heel langzaam de eerste vonken deed oplichten van de hartstocht die mijn leven zou overheersen.’

Elizabetta Maria Gozzi, zoals Bettina in 1720 was gedoopt, was een aantrekkelijk, opgewekt meisje van zestien, vrolijk, slim en speels, een kind, kortom, dat het verdiende aanbeden te worden. Haar ouders leverden echter constant kritiek op haar. Als de jongens uit Padua bewonderende blikken op haar wierpen, berispten Vincenzo en Apollonia hun dochter omdat ze zich te veel voor het raam vertoonde. En hoewel ze er uiterst trots op waren dat hun zoon Antonio zich had opgewerkt tot priester, leraar en doctor in het civiel- en kerkelijk recht, schepten ze geen enkel genoegen in het feit dat Bettina kon lezen en schrijven.

In verlichte kringen begon het onderwijs steeds meer aandacht te krijgen. Zo had de Academie van de Ricovrati in Padua in juni 1723 nog een publiek debat georganiseerd over de vraag ‘Moeten vrouwen worden toegelaten tot de studie van de wetenschap en de edele kunsten?’ Het gerucht deed zelfs de ronde dat de universiteit van Bologna in 1732 een vrouwelijke professor in de wijsbegeerte en natuurwetenschappen had aangesteld. Desondanks beperkte het onderricht aan vrouwen zich zelfs onder de Italiaanse adel tot een enkele vreemde taal, naailes, zangles en beleefde conversatie. En bij gewone families als de Gozzi’s was een geletterde dochter eerder een reden tot zorg dan een welkome aanwinst. […]

Bettina maakte er het beste van: ze was van nature een tevreden kind en hield veel van haar vrome, geleerde broer. Haar grootste plezier ontleende ze aan boeken. Die kocht ze van de venters die met een mars vol boeken van de drukkerijen in Venetië naar Spanje, Duitsland en Rusland trokken of uit Leipzig naar Rome afzakten. Tijdens de jaarmarkten in Padua was Bettina op de piazza te vinden, waar ze urenlang stond te luisteren naar de verhalen die de marskramers uit hun boeken declameerden. Weer thuis verloor ze zich in vertellingen van nobele bandieten, avonturen op zee en romantiek, boeken die haar streng religieuze broer afkeurde.

Mocht Bettina Giacomo’s ochtendtoilet ooit haastig hebben afgewerkt voor ze Zanetta’s geschenken ontving, nu spande ze zich dubbel in om hem goed te verzorgen. Iedere ochtend liep ze de trap op naar de grote kamer die hij met haar broer deelde, ging op het bed zitten waarin leraar en leerling naast elkaar sliepen en begon zorgvuldig het haar van de jongen te kammen voor hij opstond. Vervolgens waste ze zijn gezicht en bovenlichaam en kietelde en kuste hem, zoals een zus met haar jongere broertje zou doen. Giacomo’s korte krullen waren al snel lang en dik; de dwaze pruik verdween voorgoed in de kast.’

Summers baseerde haar unieke beeld van de legendarische rokkenjager op dagboeken, brieven en memoires uit Casanova’s tijd en geeft een stem aan de vrouwen aan wie Casanova zijn reputatie ontleende. De vrouwen van Casanova is een levensecht portret van de befaamde versierder en de vrouwen die veel te lang in zijn schaduw hebben gestaan.

Lees het complete verhaal van Bettina en alle andere vrouwen van Casanova in

De vrouwen van Casanova
Judith Summers
vertaald door Hanneke Bos
ISBN 9789029079709
€ 10,00
uitgeverij Meulenhoff

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *