Ga op pad met onze City Walks!

Bravo Sebastian

Tijdens de Week van de Italiaanse Taal verdienen zeker ook de boeken van Andrea Frova een plaats op Ciao tutti. Een aantal weken geleden kreeg ik van een Italiaanse vriend een boek van deze Italiaanse wetenschapper in handen. Frova is namelijk in de eerste plaats hoogleraar Algemene Natuurkunde en docent Muzikale Akoestiek aan La Sapienza, de universiteit van Rome. In Bravo Sebastian combineert hij zijn wetenschappelijke onderzoek met zijn schrijfambities. Als natuurkundige die gewend is om de fundamenten van allerlei materie te ontrafelen, gaat hij op zoek naar de feiten die samen het leven van Johann Sebastian Bach blootleggen.

In stoffige archieven reconstrueerde Frova het leven van de befaamde musicus. Hij stuitte op documenten die erop wijzen dat Bach niet alleen hartstochtelijk muziek componeerde, maar ook in alle andere opzichten een hartstochtelijk man was. Frova heeft het privéleven van Bach stap voor stap weten te reconstrueren; van de grote liefde die Bach voelde voor Barbara tot de affaires die hij aanknoopte met verschillende hofdames en de bijzondere band die hij met enkele van zijn leerlingen onderhield. De muziek loopt als rode draad door het boek – net als door het leven van Johann Sebastian Bach.

Over Bachs eerste uitvoering schrijft Frova: ‘Reeds enkele minuten weerklonken de onweerstaanbare noten van de Prelude in D-groot tussen de bogen van de Neue Kirche. Het tegen de zuilen van het schip weerkaatste geluid kwam van boven, vanaf de galerij, en werd verenigd met de veelkleurige stralen die de late middagzon door de glas-in-loodramen in het halfduister van de kerk naar binnen wierp. Het leek alsof de krachtige bas van de pedalen het gouden altaarstuk boven het hoofdaltaar heen en weer deed schudden en ook de grote centrale kroonluchter leek lichtjes te bewegen. Johann Sebastian zat achter het dubbele klavier van het orgel, verzonken in opperste concentratie.

Het orgel was een kolossaal houten instrument, rijk ingelegd en bewerkt met goud, en versierd met gebladerte en hoofden van cherubijnen die hemelse bazuinen bespeelden. Het behoorde tot de beste orgels in de regio van Arnstadt en misschien wel van heel Thüringen. Sebastian had hem zelf getest ter gelegenheid van de inwijdingsplechtigheid, bijna drie jaar eerder, direct na de aanvaarding van zijn baan als kerkorganist. Hoewel hij de vormgeving niet erg kon waarderen – hij vond het inlegwerk en het verguldsel nogal protserig – was hij meteen veroverd door de robuuste constructie van het instrument, waardoor het een warm en krachtig geluid voortbracht.

En dit geluid was nu, in al zijn volheid, te horen in elk hoekje van de kerk. Johann Sebastian zat rechtop en onbeweeglijk als een standbeeld – dat was normaliter zijn houding – terwijl zijn handen en voeten elkaar met enorme lenigheid achterna zaten over toetsen en pedalen. Uit de waterval van klaterende geluiden kon je opmaken dat het niet slechts een opeenvolging van zinloos lijkende bewegingen was, maar dat er werkelijk iets moois tot stand werd gebracht. De strenge gelaatsuitdrukking van Sebastian liet niet doorschemeren hoe hij zich voelde, melancholiek, opgewonden of mystiek vervoerd.’

Andrea Frova is in Italië zeer geliefd vanwege zijn populair-wetenschappelijke boeken, waarin hij de principes van de natuurkunde toegankelijk weet te maken voor een breed publiek. Na zijn studie naar Johann Sebastian Bach besloot Frova dan ook een aantal van zijn natuurkundige verhalen te bundelen. In Het laatste experiment, het resultaat van deze bundeling, belicht hij op indringende wijze de verhouding tussen mens en machine en de negatieve kanten van de vooruitgang.

Volgens Frova is Rome, ooit vaandeldrager van de Europese cultuur, verworden tot een stinkende en overbevolkte stad. De ingezette neergang is niet meer te stoppen. Maar ook majestueuze bergtoppen, sprookjesachtige sneeuwhellingen en de andere, mysterieuze zijde van Rome komen voorbij in deze catastrofale vertellingen. Ook in Het laatste experiment laat Frova zijn passies de revue passeren: de wetenschap, de klassieke muziek, de bergen:

‘De bliksemschicht daalde in no time langs de kabel naar beneden, tot het laatste bevestigingsoog, en deed de grote steen waarop het oog bevestigd was uiteenspatten. Enkele fragmenten van de rots vlogen in de richting van Filippo die zich in een reflex op de grond had laten vallen terwijl hij half aan het koord bungelde dat aan de kabel van de klimroute, de via ferrata, vastzat. Hij was gelukkig niet geraakt, evenmin als de jonge vrouw die op tien meter afstand achter hem aan het afdalen was. Hoewel ze hem al geruime tijd volgde, hadden ze nog niet met elkaar gesproken. Maar nu moesten ze wel enkele gelegenheidswoorden uitwisselen.’

Wat deze bergbeklimmers elkaar te vertellen hebben en wat Frova verder nog voor zijn lezers in petto heeft, zal ik hier niet verklappen.

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *