Ga op pad met onze City Walks!

Baricco over boeken

Op de laatste dag van de Boekenweek laat ik Alessandro Baricco aan het woord, die in zijn boek De barbaren, waarvan onlangs een herziene uitgave is verschenen, vertelt over de commercialisering van de boekenwereld.

‘Het idee dat de wereld der boeken op dit moment wordt belegerd door de barbaren is tegenwoordig zo wijdverbreid dat het bijna een cliché is geworden. Over de standaardversie van dit idee zou ik zeggen dat het op twee pijlers steunt: 1) de mensen lezen niet meer; 2) degenen die boeken produceren denken alleen nog maar aan winst, en die maken ze ook.

Als je het zo zegt, klinkt het paradoxaal: als de eerste stelling waar was, zou de tweede uiteraard onmogelijk zijn. Dat moeten we dus zien uit te zoeken. Binnen het kader van dit boek is dat nuttig, omdat het ons dwingt de algemene uitdrukking ‘vercommercialisering’ nader te bekijken. […]

Laten we uitgaan van een vaststaand gegeven: het is inderdaad zo dat de westerse uitgeversindustrie al tientallen jaren lang een constante en significante omzetstijging bewerkstelligt. Ik ben niet zo dol op cijfers, maar gewoon voor de duidelijkheid: in de VS is het aantal boeken dat wordt geproduceerd alleen al in de laatste tien jaar met zestig procent gestegen. In Italië is de omzet van de uitgeversindustrie de laatste twintig jaar verviervoudigd (we moeten er wel rekening mee houden dat de omzet behoorlijk is gestegen door de overstap naar de euro, maar het blijft een indrukwekkend gegeven). Dat waren de cijfers, en samenvattend: er wordt verkocht dat het een lieve lust is.

Dergelijke resultaten worden niet zomaar bereikt. Ze zijn het gevolg van een genetische mutatie. […] Neem nu het Italië van de jaren vijftig. Het waren de jaren waarin de belangrijkste literaire prijs, de Premio Strega, werd toegekend aan mensen als Pavese, Calvino, Gadda, Tomaso di Lampedusa, Moravia en Pasolini. […] Maar wat voor Italië was dat? […]

Het is niet gemakkelijk daarop een antwoord te geven, maar ik probeer het. Het was een Italië waarin tweederde van de bevolking alleen maar dialect sprak. Dertien procent was analfabeet. Van degenen die wel konden lezen en schrijven had bijna twintig procent geen diploma. Het was een Italië dat net een verloren oorlog achter de rug had, en het was een land waar maar weinig vrije tijd was, en waar de opkomende kleine burgerij nog niet genoeg spaargeld had om hun pleziertjes en hun culturele ontwikkeling te bekostigen.

Het was een land waar in zeven jaar tijd dertigduizend exemplaren van de trilogie Onze voorouders (I nostri antenati) van Calvino werden verkocht. Dat zeg ik om de grenslijnen van het veld aan te geven: los van wat ze hadden willen doen, konden degenen die boeken verkochten dat destijds slechts doen aan een relatief kleine afzetmarkt.

Tegenwoordig weten we dat dit tamelijk beperkte ecosysteem sublieme vaklieden, geniale auteurs en verheven rituelen heeft opgeleverd. Maar is er iets waardoor het geoorloofd is te denken dat dit alles ontstaan is dankzij een terughoudendheid om die wereld te vercommercialiseren, omdat de voorkeur werd gegeven aan de kwaliteit van de personen en hun handelingen?’

Uit de vraagstelling maakt Baricco al duidelijk dat hij vindt van niet. In De barbaren geeft hij hier uiteraard nog een uitgebreide verklaring voor. Naast de vraag of de boekenwereld geleidelijk ten onder gaat, legt hij ook andere culturele fenomenen bloot. Zo schakelt hij moeiteloos over van de tanende interesse voor de wijncultuur naar de vercommercialisering van de ooit heilige voetbalsport. Is er in demoderne tijd nog wel plaats voor bezieling?

Wel degelijk, stelt Baricco, we moeten alleen beseffen dat er niet zoiets is als beschaving aan de ene en barbarisme aan de andere kant. De huidige cultuur bevindt zich in een staat van mutatie; er is geen sprake van een botsing,maar van een overgang van een oude naar een nieuwe cultuur.

In dit scherpzinnige, gedurfde boek houdt Baricco aan de hand van een rijk arsenaal aan voorbeelden een bevlogen en hoopvol pleidooi voor de toekomst van onze cultuur. Een must om te lezen, zo aan het einde van deze Boekenweek!

De barbaren
Alessandro Baricco
vertaald door Manon Smits
ISBN 9789023471929
€ 15,00
uitgeverij De Bezige Bij

Ontdek onze droomplekken in Italië!

Een reactie

  1. wow weer een prachtig stukje, weer zo’n boek dat ik graag wil lezen. Dank! Van Baricco heb ik eerder Dit verhaal gelezen. Dat was ook zo mooi. Een historische roman over de tijd dat er nog bijna geen auto’s reden. Ik ben benieuwd hoe Baricco in de Barbaren over onze tijd schrijft. Of hij die fantasierijke wat dromerige toon houdt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *