Home » Saskia (pagina 200)

Saskia

De campaniles van Rome

Vanaf vandaag is dan eindelijk het boek Campanili romanici di Roma – Romaanse klokkentorens in Rome verkrijgbaar, waar ik vorig jaar oktober over schreef. Het boek was toen al helemaal klaar, maar wachtte nog op een uitgever. Inmiddels heeft Dolf Middelhof het heft in eigen hand genomen en het boek zelf uitgegeven. Vanochtend stonden ze bij hem op de stoep, vanaf nu kunnen jullie zijn prachtige fotoboek direct bij hem bestellen. In oktober gaf ik een voorproefje van het boek in tekst (dat je hier nog kunt lezen), met extra aandacht voor de klokkentoren van de Santa Maria della Luce …

Lees meer »

Campanilismo – wie heeft de grootste?

Rare vraag, denken jullie misschien, maar in de middeleeuwen hielden veel inwoners van dorpen en steden in Italië zich hier dagelijks mee bezig. Wie immers de grootste woontoren had, mocht zich de belangrijkste familie van de stad noemen. We zagen dit bijvoorbeeld laatst nog in San Gimignano. Naast de woontorens speelden en spelen ook de klokkentorens een belangrijke rol. Deze campanile, zoals een klokkentoren in het Italiaans zo mooi wordt genoemd, staat niet alleen symbool voor een kerk of een parochie, een wijk of een dorp, maar voor de oorsprong van een Italiaan. Niet voor niets is het woord campanile …

Lees meer »

Daal af in de Pozzo di San Patrizio in Orvieto – via bordeeltrappen naar het vagevuur

In de prachtige roman De boekhandelaarster uit Orvieto brengt Mathilde een bezoek aan de waterput van Sint-Patricius: ‘Hoewel hij uit 1527 stamt, is de waterput echt heel futuristisch uitgerust, Hij heeft een spiraalvormige structuur met twee trappen die identiek is aan die van DNA, dat echter pas vier eeuwen daarna ontdekt zou worden. Clemens VII nam zijn toevlucht tot Orvieto nadat de landsknechten Rome bestormd hadden. De paus was geobsedeerd door het idee dat hij verstoken zou zijn van watervoorzieningen, dus gaf hij architect Antonio da Sangallo de Jongere opdracht een waterput te ontwerpen die het fort van Albornoz kon …

Lees meer »

De boekhandelaarster uit Orvieto

Als liefhebber van zowel boeken als Italië keek ik al lange tijd uit naar het nieuwe boek De boekhandelaarster uit Orvieto, dat in Italië een groot succes is (de filmrechten zijn zelfs al verkocht). Het boek is dan ook geschreven door Valentina Pattavina, een ervaren redacteur, die bij uitgeverij Einaudi onder anderen Niccolò Ammaniti onder haar hoede had. De boekhandelaarster uit Orvieto speelt zich – uiteraard – af in het prachtige, idyllische stadje Orvieto in Umbrië, waar de inwoners zo op het eerste gezicht een rustig provinciaals leventje leiden. Het is het verhaal van Matilde, een eenzame vrouw van veertig …

Lees meer »

Villa Triste

Een heerlijk boek voor het weekend – met meer dan genoeg pagina’s om je urenlang in Toscane te wanen… Het verhaal gaat over de zusjes Caterina en Isabella Cammaccio, die tijdens de Tweede Wereldoorlog gedwongen worden de moeilijkste beslissingen van hun leven te nemen. Beslissingen waarvan de consequenties nog jarenlang zullen doorwerken… Veertig jaar later moet Alessandro Pallioti een merkwaardige moordzaak op een oude man oplossen. De vermoorde man blijkt een held voor de verzetsleden van de Tweede Wereldoorlog te zijn geweest. Hij is doodgeschoten en er is zout in zijn mond gepropt. Hoe meer Pallioti zich in de zaak verdiept, des te meer komt …

Lees meer »

Michelangelo en de tand des tijds

Een van de eerste beelden die Michelangelo voor zover we weten vervaardigde, is de kop van een antieke faun. Helaas is dit beeld na de Tweede Wereldoorlog verloren gebleken. Gelukkig heeft beeldhouwer Cesare Zocchi tijdens zijn loopbaan twee beelden gemaakt die de jonge Michelangelo laten zien, geconcentreerd aan het hoofd van de faun werkend. Een van deze beelden is te zien in het Palazzo Pitti in Florence, het andere in Casa Buonarroti, het voormalige huis van Michelangelo, eveneens in Florence. de jonge Michelangelo aan het werk Cesare Zocchi, te zien in Casa Buonarroti in Florence Gelukkig hebben we behalve deze beelden ook de …

Lees meer »

Marmeren koppen van Michelangelo

Michelangelo haalde zijn marmer vooral in Carrara, zoals we vanochtend lazen. De inwoners van deze stad in Toscane kregen van de Romeinse schrijver Livius al de naam gens marmoris, geslacht uit marmer. Ook nu nog leeft het marmer door in hun hele wezen; de inwoners van Carrara worden door de huidige Toscaners niet voor niets ‘marmerkoppen’ genoemd. Het harde steen – en het zware werk om het marmer uit te graven en te transporteren – heeft hun karakter net zo gevormd als Michelangelo’s handen David, Mozes en Bacchus. Om te kunnen beoordelen of ze inderdaad iets weg hebben van Michelangelo’s …

Lees meer »

Carrara – waar Michelangelo zijn marmer haalde

Aan de voet van de Apuaanse Alpen, vlak bij de Toscaanse kust, ligt het dorpje Carrara. Hier komt het prachtige witte marmer van Michelangelo’s David en tal van andere bekende en minder bekende Italiaanse kunststukken vandaan. Hoewel elke kunstenaar kritisch was op het benodigde blok marmer, spande Michelangelo de kroon. Hij ging zijn marmer zelf in Carrara ophalen. Hij wilde het met eigen ogen zien, het blok marmer waarmee hij ging werken. Zijn idee was namelijk dat een beeld reeds in het marmer verborgen zat; de vaardige hand van een beeldhouwer zou het beeld slechts uit het marmer moeten bevrijden. Michelangelo …

Lees meer »

Kopie van een jeugd – Rutger Kopland over Michelangelo’s David

Vanmiddag nemen we afscheid van Rutger Kopland, volgens de Volkskrant ‘Nederlands meest geliefde dichter’. Kopland schreef prachtige gedichten over afscheid, maar minder bekend is dat hij ook schitterend schreef over Michelangelo’s David. David Beelden werden niet gemaakt, ze moesten ‘worden bevrijd uit het marmer’, alsof ze er al waren, altijd al, (ergens, in een windstille juni, op een wit, onbewoond eiland in een blauw-groene zee) en inderdaad, hij vond een prachtige steen, onder zijn huid een perfecte machine van hersenen, spieren en hart, en niets van moeite, niets van een beweging die er ooit was of nog zou, alleen houding, onverschillige …

Lees meer »

Zomerse pasta: mezze maniche (korte mouwen) met meloen

Nu de temperatuur in Toscane al wekenlang hoger en hoger klimt en regelmatig de 35 gradengrens bereikt, zie je steeds meer korte mouwen opduiken. Niet alleen in het straatbeeld (zelfs de Italianen halen met deze hitte op werkdagen hun elegante zomertruitjes uit de kast), maar ook op tafel. Op tafel? Ja, want korte mouwen is ook de naam van een Italiaanse pastasoort. In het Italiaans klinkt het alleen wat eleganter: mezze maniche. En zeg nou zelf, een volk dat zijn pastasoort zo’n sprekende naam geeft, daar moet je toch wel van houden? De korte mouwtjes heten overigens zo omdat de …

Lees meer »

Cirkels in het graan – Luoghi d’Esperienza rondom Volterra

In Toscane gaan natuur en cultuur prachtig samen. De mooiste renaissance-steden met ontelbare koepels en torentjes worden afgewisseld door donkergroene cipressen, eindeloze wijngaarden, zilvergroene olijfbomen en uitgestrekte graanvelden. Juist ook dit landschap is voor veel kunstenaars een bron van inspiratie. We bezochten al de Tarottuin van Niki de Saint Phalle en Il Bosco della Ragnaia, met een prachtig samenspel tussen natuurlijke en culturele elementen. Op weg naar Volterra is er eveneens een schitterende symbiose tussen cultuur en natuur. Van verre zie je ze plots opduiken, de cirkels in de graanvelden. Ze staan rechtop, als grote ringen, en zeker met de …

Lees meer »

Il Bosco della Ragnaia – filosoferen in een betoverend bos

In de buurt van de abdij van Monte Oliveto Maggiore, in de provincie Siena, ligt een onbekend pareltje waar slechts weinig mensen weet van hebben: de bijzondere tuin van de Amerikaanse filosoof en kunstenaar Sheppard Craige. Ondanks het feit dat de lijfspreuk van deze Craige Se non qui, dove? (Als niet hier, waar dan wel?) is, is het niet zo gemakkelijk om de weg naar deze tuin te vinden. Wanneer je vanuit Montalcino de weg naar Asciano neemt, kom je door het dorpje San Giovanni d’Asso. Vlak voor je het gehucht weer uitrijdt, zie je twee zuilen. Op een van …

Lees meer »

De zwarte kat van de Abbazia di Monte Oliveto Maggiore

Vrijdag de dertiende is in Italië, anders dan in Nederland, geen dag die geboren lijkt voor het ongeluk. Het Italiaanse ongeluksgetal is dan ook niet dertien, maar zeventien – aangezien 17 in Romeinse cijfers (XVII) het anagram is van VIXI, Latijn voor Ik heb geleefd of Ik leefde. Vandaag besteden we op Ciao tutti toch aandacht aan het ongeluk, maar dan in een andere gedaante: die van een zwarte kat. Aanleiding is het verschijnen van het boek Kunst & kleur van Stefano Zuffi, waarin hij heeft verzameld hoe kunstenaars in de loop der eeuwen omgingen met kleur, welke betekenis ze …

Lees meer »

Tien verdwenen dagen

Getallen, data, tijd en de lengte van de meter zijn objectieve waarheden die het leven overzichtelijk maken, nietwaar? Niet waar. In Tien verdwenen dagen onderzoekt Michiel van Straten dergelijke alledaagse dingen, en ontdekt verrassende verhalen. Zoals dat van André Méchain, de meest precieze wetenschapper ter wereld. Hij werd bijna krankzinnig tijdens het definiëren van de lengte van de meter (die nu 0,2 mm te kort is). Of dat van de jonge Stuart McArthur, die een wereldkaart maakte die zijn docenten schokte en zijn klasgenoten in verwarring achterliet – niks was herkenbaar, terwijl er niets fout was. ‘De twaalfjarige scholier Stuart …

Lees meer »

Ciao tutti tweede bij de Travvies Awards!

Eindelijk weten we dan wie de winnaars van de Travvies Awards zijn! Nadat ik dinsdag 19 juni – onder de Toscaanse zon – bericht had gekregen dat Ciao tutti voor de derde keer was genomineerd, hebben jullie allemaal massaal gestemd, waarvoor dank! Maar er was dit keer meer nodig om te winnen… Vanaf 29 juni was het oordeel aan de jury. Anders dan voorgaande jaren werd de website met de meeste stemmen namelijk niet automatisch als winnaar uitgeroepen. De drie websites die in elke categorie het grootste aantal stemmen hadden gekregen, werden dit jaar ook nog eens beoordeeld door een …

Lees meer »

Romeins timemanagement tijdens de vakantie

Een goede raad voor iedereen die de komende weken op vakantie gaat: ga niet de hele dag in de zon liggen. Dat is, volgens Seneca althans, zonde van je tijd. Tenzij je in de zon gaat liggen met zijn door Vincent Hunink prachtig vertaalde adviezen, in een nieuwe, compacte uitgave die in elke koffer past. Druk, druk, druk. Dagen en jaren vliegen voorbij. Wat is het leven toch kort! Het zijn veel gehoorde uitspraken, maar de Romeinse filosoof Lucius Annaeus Seneca vindt ze absolute onzin. In De brevitate vitae (‘Over de kortheid van het leven’) verklaart hij zich nader. Het …

Lees meer »

Bruschetta met tomaat uit eigen tuin

Laatst overkwam het me weer een keer, op een terras in Haarlem. Ik bestelde drie stukjes bruschetta (uitgesproken als broesketta, zoals het hoort), waarop de ober mij verbeterde en zei: ‘Drie broesjetta dus?’ Op dat soort momenten moet ik erg hard op mijn tanden bijten om de ober niet te vertellen hoe het eigenlijk hoort. Maar jammer is het wel, zo’n verbastering van de Italiaanse lekkernij der lekkernijen. Aan het begin van Ciao tutti schreef ik al eens een blogstukje over dit simpele, maar o zo lekkere gerecht. Ik citeerde toen Marlena de Blasi, die in haar boek Duizend dagen …

Lees meer »

Kop in de wind – Wilfried de Jong over fietsen in Italië

Wilfried de Jong, bekend van Sportpaleis de Jong en Holland Sport, fietst in Kop in de wind door Limburg, Frankrijk, New York en Italië. Hij fietst de fantasie tegemoet en laat voor zijn achtervolgers de prachtigste verhalen achter. In Kop in de wind rijdt een kale fietser over lopers van asfalt door wereldsteden, bergketens en Hollandse polders. De fiets leidt hem naar onverwachte situaties en wonderlijke ontmoetingen. Hij wordt gemasseerd door een Franse wielerweduwe, fietst tegen zijn zin met een invalide oorlogsveteraan, ontmoet mr Trouble en zoekt wanhopig naar een reserveonderdeel voor zijn Pegoretti. In Manhattan neemt hij plaats op een …

Lees meer »

Vissen voeren – hartverscheurend verhaal van een groot verteller

De liefde voor Italië doet iets vreemds met me afgelopen weken. Ik volgde ineens superfanatiek het EK Voetbal en kende de namen en bijzonderheden van het hele Italiaanse elftal (terwijl ik de wedstrijden van Oranje slechts aan de zijlijn volgde). En nu lees ik ook nog eens over wielrennen, met gisteren De leeuw van Toscane en vandaag, tijdens de tweede etappe in een reeks van drie Italiaanse verhalen waarin wielrennen een belangrijke rol speelt, Vissen voeren, een meer dan rake roman van een nieuw Italiaans schrijftalent, Fabio Genovesi. Fiorenzo komt uit Muglione, in het Toscaanse binnenland, een plek van werkloosheid en stilstaande …

Lees meer »

Gino Bartali – de leeuw van Toscane

Gisteren ging de Tour de France van start. Niets Italiaans aan, zo op het eerste gezicht, maar wel een mooie gelegenheid om drie dagen lang wielerverhalen met een Italiaans tintje uit te lichten. We beginnen met De leeuw van Toscane, het verzwegen verhaal van de wielrenner die de grootste comeback in de Tour de France-geschiedenis maakte en tussen zijn Tour-overwinningen door ook nog eens een geheime held was in het Italiaanse verzet. Deze ‘leeuw van Toscane’, die eigenlijk Gino Bartali heette, won de tour in 1938, maar was door de Tweede Wereldoorlog niet in staat om zijn titel te verdedigen tot …

Lees meer »