Onze laatste woorden zijn belangrijk. Ze vormen een aandenken voor latere generaties, maar zijn ook onze laatste kans om aan te geven hoe we onszelf en het leven zien en wat er werkelijk toe doet. Beroemd is de uitspraak die Julius Caesar vlak voor hij zijn laatste adem uitblies deed: ‘Et tu, Brute?’ (‘Ook gij, Brutus?’)
In Onsterfelijke laatste woorden zijn droevige, optimistische, ontroerende, treffende en wijze laatste uitspraken gebundeld. Het zijn woorden van al dan niet bekende personen, woorden die in sommige gevallen inmiddels zijn verworden tot vaste uitdrukkingen en regelmatig geciteerd worden. Ze zijn chronologisch geordend, van ver voor Christus (wat dacht je van de laatste woorden van Socrates of Alexander de Grote) tot nu (van Ronald Reagan tot Michael Jackson). Elke uitspraak is voorzien van een korte biografie van de persoon en van de omstandigheden waaronder de woorden werden gesproken.
Vandaag voor jullie de laatste woorden van Nero:
‘Nero was geadopteerd door zijn oudoom Claudius en aangewezen als diens erfgenaam. Op 13 oktober 54 werd hij tot keizer van Rome uitgeroepen. In de herinnering leeft hij voort als de keizer die tijdens de grote brand van 64 ‘fiedelde terwijl Rome brandde’.
Volgens de overlevering vergiftigde hij in 55 Britannicus, zijn vijftienjarige stiefbroer die de rechtmatige erfgenaam van het Romeinse Rijk was, en gaf hij in 59 opdracht om zijn eigen moeder te vermoorden. Hij liet zijn ex-vrouw Octavia terechtstellen nadat ze met zijn toestemming uit ballingschap was teruggekeerd. Hij schonk haar hoofd aan zijn nieuwe echtgenoot Poppeia, die hij later zou hebben doodgeschopt toen ze zwanger was. In 62-63 liet hij een aantal rivalen terechtstellen. Toen zijn legioenen in opstand kwamen, weigerde de senaat Nero nog te steunen en moest hij onderduiken.’
Suetonius beschrijft Nero’s laatste woorden: ‘Hij weende en herhaalde steeds: ‘Een groot kunstenaar gaat met mij verloren!’ Hij las dat de senaat hem tot een gevaar voor de gemeenschap had uitgeroepen en dat men hem op de klassieke wijze wilde straffen. Hij informeerde wat deze straf inhield. Toen hij hoorde dat de misdadiger geheel ontbloot werd vastgezet met een gaffel op de keel en daarna met roeden werd doodgeslagen, greep hij in doodsangst twee dolken die hij bij zich droeg en probeerde de punten ervan op zichzelf uit.
Hij borg ze echter weer op onder het voorwendsel dat zijn laatste uur nog niet had geslagen. Hij verweet zichzelf meteen daarop weer zijn lafheid. ‘In leven blijven is schandalig en schaamtevol. Dit past Nero niet, past hem niet. Je moet op zulke momenten resoluut zijn. Kom, verman jezelf.’
Inmiddels naderden de ruiters die opdracht hadden gekregen hem levend af te voeren. Toen hij hen hoorde, bracht hij met bevende stem uit: ‘Luister, nu treft mijn gehoor het getrappel van snelvoetige paarden!’ Hij stak een dolk door zijn hals en blies bijna zijn laatste adem uit toen een toegesnelde centurion een mantel tegen de wond drukte. Nero deed alsof de soldaat hem kwam helpen en bracht haperend uit: ‘Te laat! Maar dit is pas trouw!’ Met die woorden gaf hij de geest. De verschrikte blik in zijn ogen, die verstard in hun oogkassen lagen, deed echter iedereen die hen zag sidderen van afgrijzen.’
In Onsterfelijke laatste woorden – De meest bijzondere uitspraken uit de geschiedenis en de verhalen erachter lees je onder andere de laatste woorden van Cleopatra, keizer Vespasianus, Marcus Aurelius, Karel de Grote, Petrarca, Lorenzo il Magnifico, Leonardo da Vinci, Cesare Borgia, Machiavelli, Rudolph Valentino, Luciano Pavarotti en vele, vele anderen.
Onsterfelijke laatste woorden
Terry Breverton
vertaald door Ruud van der Helm
ISBN 9879021549910
€ 15,00
Kosmos Uitgevers
Recente reacties