Nu we de afgelopen dagen hebben gelezen over fare la bella figura en de hang naar schoonheid in Italië, kunnen we niet voorbijgaan aan de Italiaanse schoonheid in eigen land. Vandaar deze vakantiemaand elke dag een Italiaans stukje Nederland: een tentoonstelling, een restaurant, een film, een boek, een gelateria, een delicatessenwinkel… Zo komt Italië extra dichtbij deze maand!

Vandaag een tentoonstelling die prachtig aansluit bij la bella figura: ‘Schoonheid op maat – De erfenis van Palladio en Scamozzi in de Gouden Eeuw’ in het Koninklijk Paleis op de Dam te Amsterdam.

De tentoonstelling gaat vooral in op de invloed van de Italiaanse Renaissancearchitect Vincenzo Scamozzi (1548-1616) op de Hollandse bouwkunst in de Gouden Eeuw. Zijn theorie vormde de basis voor het ontwerp van het toenmalige stadhuis van Amsterdam, nu het Koninklijk Paleis, door architect Jacob van Campen.

Scamozzi stond aan de wieg van het Hollands Classicisme. Hij schreef het handboek L’idea della Architettura Universale (‘De grondgedachte van de universele bouwkunst’), dat bekend staat als het meest complete werk op het gebied van eigentijdse toepassing (in die tijd weliswaar) van de antieke bouwstijl. Vooral Scamozzi’s ideeën over hoe zuilen moesten worden gebouwd kregen veel navolging. Hij baseerde zich hierbij vooral op de rekenkundige benadering van zijn voorganger, architect Andrea Palladio, die hiermee ook een plekje in de tentoonstelling heeft weten te veroveren.

Vincenzo Scamozzi                                Andrea Palladio

Het boekwerk was erg belangrijk voor de toenmalige Nederlandse architecten, maar zeker ook voor de uitvoerende bouwvakkers. Door het boek in het Nederlands te vertalen, werd het toegankelijk voor alle ambachtslieden. Het was dan ook vaak in werkplaatsen van bijvoorbeeld timmerlieden en metselaars terug te vinden. Vanuit het Nederlands werd het boek vervolgens vertaald in andere talen, zoals het Engels, Duits en Frans.

De Nederlandse diplomaat Constantijn Huygens was degene die Scamozzi in ons land introduceerde. Hij raakte tijdens zijn reizen door Italië geïnspireerd door de bijzondere bouwkunst van deze Italiaanse meester. De stijl van Scamozzi kenmerkt zich door harmonie en eenvoud. In tegenstelling tot Palladio bleef hij tot nu toe vrij onbekend buiten Italië. Met deze tentoonstelling komt daar vast en zeker verandering in. In het Koninklijk Paleis zijn Scamozzi’s originele tekeningen te zien, evenals maquettes, schilderijen en foto’s van zijn architectuur.

Maar ook buiten valt genoeg te zien (als het Paleis niet de hele zomer in de steigers staat); het Koninklijk Paleis heeft immers zoals gezegd veel details die door Scamozzi zijn ontworpen. Ook elders in Nederland zijn kenmerkende elementen van Scamozzi’s stijl terug te zien, zoals bij het Mauritshuis en Paleis Huis ten Bosch.

Dit maakt een bezoek aan de tentoonstelling natuurlijk extra leuk:na het zien van Scamozzi’s tekeningen en ontwerpen kun je zelf de overige ruimten van het Koninklijk Paleis verkennen en de invloeden van Scamozzi opzoeken. Ook is er een stadswandeling gemaakt langs classicistische panden in de binnenstad van Amsterdam. Een ideaal Italiaans dagje uit in de hoofdstad dus!

Kijk voor meer informatie en openingstijden op www.paleisamsterdam.nl.

Ben je komende maand een dagje in Amsterdam voor Scamozzi, breng dan ook nog een bezoek aan de tentoonstelling Sail Rome! in het Allard Pierson Museum. Als bezoeker krijg je de kans de Romeinse wereld van de handel en zeevaart te betreden. Dankzij een grote kaart van de Romeinse wereld die op de vloer is weergegeven reis je in een paar stappen naar de verre uithoeken van het Romeinse Rijk. De originele amforen waarin allerlei exotische handelswaar, zoals vissaus uit Spanje en wijn uit Klein-Azië, werd vervoerd, zijn te zien en er is zelfs nog een pot met echte makreelbotjes uit Spanje bij!

De tentoonstelling biedt ook ruimte aan een aantal bijzondere voorwerpen die het museum in bruikleen heeft uit het buitenland, zoals twee reliëfs met afbeeldingen van scheepvaart op de Nijl en een Romeins vrachtschip uit het British Museum. Mooi!