In Rome wandelde ik elke ochtend door de Via Santa Chiara, vlak achter het Pantheon, op weg naar de eerste Italiaanse koffie van de dag. Al op de eerste ochtend werd mijn aandacht getrokken door de bijzondere etalages: hier geen dure zwarte feestjurkjes van Valentino, Gucci en Prada, maar witte soutanes, kleurige kazuifels, geborduurde altaarkleden en Mariabeeldjes in alle soorten en maten.

In deze wijk shoppen priesters, monniken, zusters en andere geestelijken hun dagelijkse en zondagse outfit bij elkaar. Ook Johannes Paulus II was hier regelmatig te gast, om zich een nieuw kazuifel te laten aanmeten. Benedictus XVI komt er echter maar zelden. Hoe dat komt, vertelt Stijn Fens in zijn net verschenen boek Vaticanië – De geheimen van de paus:

‘Geen paus uit de recente geschiedenis is zo bewust bezig met zijn kleding als Benedictus. Hij heeft smaak en denkt heel goed na over wat hij bij welke gelegenheid aantrekt en ook welke mijter hij tijdens een mis opzet. Dat is niet onbelangrijk. Aan het pauselijk hof is er geen verschil tussen privékleding en beroepskleding. Het lichaam van de paus is een corpus publicus, openbaar bezit, waarbij de kleinste verandering of een opvallende kleurschakering betekenis heeft en navolging krijgt.

Wat de catwalks van Parijs of Milaan zijn voor de internationale modewereld, dat zijn het balkon en het hoofdaltaar van de Sint-Pieter voor de kerkelijke mode. Tijdens zijn bezoek aan het Oostenrijkse Mariazell in september 2007 verscheen de paus in een blauw kazuifel, met een bijpassende mijter van dezelfde kleur. Dit was des te opmerkelijker omdat deze kleur sinds het Concilie van Trente (1545-1563) niet meer was toegestaan. En nu mag het dus weer. Blauw is de traditionele kleur voor Maria in de katholieke Kerk en verwijst naar haar eretitel als Koningin van de Hemel.

De kleding van Benedictus valt op. Over zijn schoenen alleen al zijn pagina’s volgeschreven. In 2007 riep het tijdschrift Esquire de pontificale instappers uit tot modeaccessoire van het jaar. ‘De paus draagt Prada,’ kopten de kranten wereldwijd, tot groot genoegen van het Italiaanse modehuis. Geen groter reclame voor een bedrijf dan in één adem met de paus van Rome te worden genoemd. Dat de paus geen Prada-schoenen draagt maakt dan helemaal niet uit.’

Toch was de eerste verschijning van Benedictus qua kledingkeuze niet om over naar huis te schrijven: ‘Benedictus heeft geen dure smaak, maar wil er wel goed verzorgd uitzien. Des te opmerkelijker is het dat zijn outfit bij zijn debuut als paus op het middenbalkon van de Sint-Pieter op die historische avond in april 2005 een ronduit rommelige indruk maakte. Nadat hij in de Sixtijnse Kapel tot paus was gekozen en het Accepto (‘Ik aanvaard’) had uitgesproken, werd hij door een klein deurtje links van Michelangelo’s Laatste Oordeel weggeleid naar de Stanza delle Lacrime, de kamer der tranen, zo genoemd omdat elke net gekozen paus hier geacht wordt in huilen uit te barsten als hij zelf beseft welke enorme last er nu op zijn schouders rust.

In deze bijzondere kamer bevonden zich, naast een rode chaise lonque, de gebruikelijke drie witte pauselijke soutanes in de maten small, medium en large. Ze zijn afkomstig van de pauselijke kleermaker Massimiliano Gammarelli, die al tweehonderd jaar hoogwaardige kleding levert aan het pauselijke hof. Een net gekozen paus moet wel een heel vreemd postuur hebben wil niet één van deze drie soutanes passen. Maar zo niet deze keer: te kort, te lang, te smal – geen ervan zat lekker.

‘Toen hij uit de huilkamer kwam, knielde ik meteen voor hem neer om hem te begroeten. En ik zag onmiddellijk dat hij er niet op gerekend had paus te worden,’ vertelt de toenmalige commandant van de Zwitserse Garde, Elmar Mäder. ‘Vanuit de mouwen stak zijn blauwe gebreide vest naar buiten.’ Niet alleen de mouwen waren te kort, maar onder de soutane staken ook de pijpen van zijn lange witte ondergoed. Sinds lange tijd had een sterveling weer eens zicht op de onderbroek van een paus.’

Meer weten over de kleding en de schoenen van Benedictus? In Vaticanië – De geheimen van de paus neemt Stijn Fens je mee naar Vaticaanstad, de kleinste staat ter wereld en tegelijkertijd het bestuurscentrum van de rooms-katholieke kerk. Er wonen maar vijfhonderd mensen, maar die zijn wel ‘de baas’ over één miljard katholieken. Het Vaticaan is beroemd om zijn prachtige kunstschatten, maar wat gebeurt er werkelijk achter al die grote ramen en hoge muren?

Stijn Fens

Aan de hand van Stijn Fens wandel je door de statige vertrekken van de paus, als een fascinerende ontdekkingsreis door het Vaticaan. Hij geeft antwoord op vragen als: Waarom heeft de Zwitserse Garde een busje pepperspray onder haar kleurrijke sokken? Wat is het lievelingsgerecht van de paus? Heeft het Vaticaan geleerd van het seksueelmisbruikschandaal?

Vaticanië gaat over zwarte en witte rook, kardinalen en bisschoppen, pauselijke mijters en pontificale schoenen – maar vooral over een bijzondere plek in Rome, die elke keer weer blijft trekken, ook nu Stijn Fens een aantal geheimen heeft onthuld!