Vorige week maandag is er in de Engelenburcht in Rome een expositie geopend die geheel gewijd is aan Amor en Psyche. Dat liefde bij de Italianen hoog in het vaandel staat, bewees de lange rij gisteren. Het was er tot mijn grote verbazing zo druk dat ik op de Engelenbrug moest aansluiten in de rij, die achter mij steeds langer en langer werd.

Amor en Psyche

Ik hoorde ouders alvast aan hun kinderen het prachtige verhaal van Amor en Psyche vertellen. Voor wie deze mythe niet kent, volgt hieronder een uitgebreide samenvatting (ontleend aan: Eric M. Moormann & Wilfried Uitterhoeve, Van Achilles tot Zeus, SUN Nijmegen):

‘Psyche, een koningsdochter, was zo bovenmenselijk mooi dat iedereen haar bewonderde en zelfs de verering van de godin van de liefde, Venus, erdoor werd verwaarloosd. Venus droeg in haar woede haar zoon Amor op het meisje verliefd te doen worden op een afzichtelijk iemand. Amor werd echter zelf verliefd op Psyche en gaf aan die opdracht geen gehoor.

Het gevolg was dat de veel bewonderde Psyche niemand liefhad noch door iemand werd bemind. Haar ouders gingen in hun wanhoop naar Delphi om de orakelgod Apollo raad te vragen. Deze liet hen – op instigatie van Amor – weten dat ze hun dochter moesten kleden als voor een huwelijk en haar naar de oever van de zee moesten brengen vanwaar ze zou worden weggevoerd door een vreselijk monster.

De ouders brachten Psyche naar de aangegeven plaats, vanwaar ze door Zephyros, de Westenwind, werd weggevoerd naar een prachtig paleis om daar in slaap weg te zinken. De volgende ochtend verkende ze, door stemmen geleid, het wonderbaarlijke paleis. Na het vallen van de avond kreeg ze gezelschap van een bedgenoot. Ze kon echter geen blik op hem slaan, en hij waarschuwde haar geen pogingen te ondernemen om hem te kunnen zien.

Psyche had een zeer gelukkige tijd, al voelde ze steeds sterker de behoefte anderen, en met name haar twee getrouwde zusters, deelachtig te maken aan haar geluk. Op haar aandrang stond Amor een bezoek van haar zusters toe. Zij werden door Zephyros naar het paleis gebracht en vervolgens bevangen door een felle jaloezie. Toen ze hoorden dat Psyche nimmer een blik op haar minnaar had kunnen slaan, hielden ze haar voor dat ze het bed mogelijk deelde met een monster.

Psyche kon haar angst en nieuwsgierigheid niet langer beheersen. Ze voorzag zich van een olielamp en van een mes waarmee ze haar echtgenoot, als het een monster zou blijken te zijn, zou kunnen doorsteken. Toen ze op een nacht de olielamp ontstak, ontdekte ze tot haar opluchting dat ze het bed deelde met een prachtige jongeling.

Amor werd echter gewekt door een druppel gloeiende olie en verdween om niet terug te keren. De wanhopige Psyche zocht haar bedgenoot overal, maar niemand wilde haar, object van de voortdurende jaloezie van Venus, daarbij helpen. Uiteindelijk belandde ze bij de liefdesgodin zelf, die haar belastte met vernederende en schier onmogelijke taken.

Op een gegeven moment moest ze bij de koningin van het dodenrijk, Proserpina, een flesje schoonheidszalf ophalen. Ze kreeg het verzegelde flesje mee, maar kon op de terugweg haar nieuwsgierigheid niet bedwingen, opende het flesje, werd door de geur bedwelmd en geraakte in een slaap waaruit ze niet ontwaakte.

Intussen was de verliefde Amor op zoek naar Psyche. Hij vond haar slapend en wekte haar met een prikje van één van zijn vleugels. Ze werd door Mercurius naar de Olympus gevoerd. Op Amors verzoek bewerkstelligde Jupiter een verzoening met Venus en verleende hij Psyche onsterfelijkheid. Alle goden namen deel aan de feestelijke bruiloft van Amor en Psyche.’

Dit verhaal wordt in de Engelenburcht tot en met 10 juni 2012 op verschillende wijzen geïllustreerd, onder andere in de Sala di Amore e Psiche, dat ooit het privévertrek van paus Paulus III was. Daarnaast zijn er ongeveer honderd werken van grote kunstenaars verzameld – allemaal met het zojuist vertelde liefdesverhaal als uitgangspunt. Zo zien we Amor en Psyche uit de Galleria degli Uffizi in Florence nu in de Romeinse Engelenburcht, net als de gevleugelde Psyche uit de Capitolijnse Musea, tekeningen van Raffaello en onderstaand schilderij van Antonio Canova.

Deze Canova maakte overigens ook een prachtig beeld van Amor en Psyche, dat in het Louvre in Parijs te bewonderen is, en dat – meer nog dan het schilderij – de liefde van Amor en Psyche uitdraagt.

Wie gegrepen is door het verhaal van de twee geliefden, moet overigens als hij in Rome is ook zeker een bezoek brengen aan de Villa Farnesina, waar Rafael in opdracht van de bankiersfamilie Chigi een loggia beschilderde met de hoofdpersonen uit het verhaal van Amor en Psyche. Wedden dat Amor je raakt met zijn pijlen en je op slag verliefd wordt op dit prachtige stukje Rome?