nov 02

Clet Abraham, een Franse kunstenaar die al meer dan twintig jaar in Florence woont, tovert regelmatig een glimlach op het gezicht van de inwoners van de stad van de renaissance. Met zijn humoristische kunst zorgt hij voor een vrolijke, hedendaagse noot tussen de eeuwenoude palazzi.

Hij wordt door de inwoners van Florence daarom ook wel ‘verkeersagent van de ziel’ genoemd. Meer dan toepasselijk, want Clet tovert verkeersborden namelijk om tot kunst. Kunst met een knipoog, want wie een verkeersbord dat door Clet onder handen is genomen passeert, kan niet anders dan glimlachen of hardop grinniken.

Toen ik gisteren door Florence wandelde, had ik ze al wel gezien, de grappige verboden-in-te-rijden-borden waarop een mannetje er met de witte balk vandoor probeert te gaan. Echt lang had ik er niet bij stil gestaan, tot ik toch wel veel verschillende verkeersborden zag die waren omgetoverd tot grappige afbeeldingen. Een mannetje dat bloemen plukt in een gevaarlijke bocht, een engeltje van een pijl die inderdaad in de richting van de hemel wijst… langzaam werd ik nieuwsgierig. Wie maakt deze grappige toevoeging aan de bestaande verkeersborden?

Toen ik ’s avonds bij een Florentijnse vriendin at, vertelde zij dat het brein achter de kunstige verkeersborden Clet Abraham is. Deze Franse kunstenaar, die oorspronkelijk uit Bretagne komt, kwam naar Florence om te studeren aan de Accademia di Belle Arti en is nooit meer weggegaan. En mocht hij dat ooit van plan zijn, dan blijven de vele verkeersborden gewoon hangen, als een vrolijk eerbetoon aan deze bijzondere artiest.

Clet schudde de stad wakker met zijn humoristische toevoeging aan verkeersborden. Een paar voorbeelden van de tekens die aan Clets associatieve brein ontschoten en die nu de straten van Florence sieren:

Maar Clet doet veel meer. Zo liet hij in januari 2011 de stad ontwaken met zijn standbeeld Uomo comune (Gewone man), van een man die vanaf de Ponte delle Grazie zo de Arno in lijkt te willen stappen:

De gemeente Florence kon de humor er helaas niet zo van in zien en liet het beeld weghalen. En dat terwijl ze met de verkeersborden heel wat toleranter zijn dan het Toscaanse Pistoia, waar Clet flink wat boetes kreeg voor zijn verkeerskunst. Gelukkig worden Clets borden in Florence, Milaan, Turijn en Rome zeer gewaardeerd en blijven ze hangen, ook omdat de betekenis heel duidelijk blijft. Het enige probleem is dat de borden nogal eens gestolen worden; Clets kunst is inmiddels zo populair dat de door hem bestickerde borden een aanwinst zijn voor elk interieur.

Dat geldt ook voor Clets koffiekunst; de schetsen die hij maakt met een caffettiera, een Italiaans koffiepotje, in de hoofdrol. Wie goed kijkt, ziet de koffiepot in vele gedaanten op het toneel verschijnen, van de doopkapel in Florence tot de Eiffeltoren in Parijs.

Clet houdt bovendien wel van een geintje. In oktober 2010 wandelde hij het Palazzo Vecchio in Florence binnen, waar toentertijd het schilderij Il Bronzino ontbrak omdat het was uitgeleend voor een expositie in het verderop gelegen Palazzo Strozzi. Hoe hij het voor elkaar kreeg, zullen we nooit weten, maar het lukte Clet om op de plek van het schilderij een zelfportret te hangen. Tot groot ongenoegen van de museumdirectie, die moest toegeven dat de bewaking had gefaald.

Clet haalde deze grap echter niet zomaar uit. Met het tonen van zijn zelfportret wilde hij de Florentijnen attent maken op de hedendaagse kunstenaars die in de stad wonen en werken, en die nogal eens ondergesneeuwd raken tussen de grote meesters uit de renaissance. Die moeten uiteraard de aandacht krijgen die ze verdienen, maar er moet ook ruimte zijn voor nieuwe initiatieven, aldus Clet.

Gelukkig kun je in Florence dankzij de vrolijke verkeersborden niet meer om deze kunstenaar heen. Wil je tijdens een bezoek aan Florence niet alleen de borden op de foto zetten, maar ook een origineel souvenir meenemen, breng dan een bezoek aan het atelier van Clet in de wijk San Niccolò (Via dell’Olmo 8). Hier kun je zijn borden in allerlei soorten en maten kopen, maar als dat een beetje teveel van het goede is kun je ook gewoon een T-shirt, ansichtkaart of sticker uitzoeken als aandenken aan je bezoek aan de stad. Vrolijke reacties gegarandeerd!

okt 15

Deze bijzondere encyclopedie werpt een veelzijdige blik op de kleinste staat ter wereld, op zijn bekendste inwoners en zijn kleurrijke entourage, en op het complexe bestuursapparaat van de Kerk. De lemma’s steunen op feiten, tradities, mysteries, taboes en anekdotes. De Kleine encyclopedie van het Vaticaan informeert, documenteert en analyseert.

Wist je bijvoorbeeld dat…
Vaticaanstad zijn eigen voetbalploeg heeft?
er nooit een paus Johannes XX bestaan heeft?
Joseph Ratzinger al op driejarige leeftijd wist dat hij kardinaal zou worden?
de persoonlijke bibliotheek van Benedictus XVI 20.000 boeken telt?
Vaticaanstad als enige land ter wereld het Latijn als officiële taal heeft?
Vaticaanstad over een eigen spoorwegennet en een van de beste en modernste telefoonnetten ter wereld beschikt?

Tom Zwaenepoel vertelt over de persoonlijke kleermaker van de paus, het ritueel van de grondkus, de pauselijke archieven en andere wetenswaardigheden. Hij gaat hierbij zoveel mogelijk in op de ‘menselijke kanten’ van het Vaticaan en het pausdom. De vele anekdotes zijn echter ook het vertrekpunt voor enkele interessante historische verdiepingen.

Tom Zwaenepoel: ‘Tijdens het opzoekwerk voor dit boek had ik de unieke gelegenheid om viermaal persoonlijk met Johannes Paulus II en zesmaal met Benedictus XVI te spreken. Deze openhartige gesprekken leverden interessante informatie op.’

Zo komt ook het lievelingsgerecht van de paus aan bod in de encyclopedie:

‘Het behoort tot de best bewaarde geheime wat de lievelingsgerechten van de paus zijn. Toch zijn er enkele details bekend. Martinus IV (1281-1285) at graag paling die rijkelijk met Vernacciawijn overgoten was. De paling kwam uit het Meer van Bolsena, dat niet ver van zijn residentie in Orvieto lag. Na een uitgebreide portie zou hij aan buikkrampen gestorven zijn. De ‘Anguille del Papa’ (paling zoals de paus die graag heeft) is tot op de dag van vandaag rondom het Meer van Bolsena een specialiteit.

De zeer sobere maaltijden van Pius V (1566-1572) strookten met de ascetische leefwijze van de voormalige dominicaan en grootinquisiteur. De uitzonderlijk magere paus dreigde ermee zijn kok Bartolomeo Scrappi te excommuniceren als hij op vastendagen iets verbodens in de soep bijvoegde. Hij maakte ook indruk op het volk door in processie zonder schoenen, zonder hoofddeksel voort te stappen, met een lange sneeuwwitte baard en een enorme vroomheid in het gezicht.

Pius XII (1939-1958) at graag rijst- en groentesoepen, spinazie en spaghetti, het liefst met boter en Parmezaanse kaas, weinig vlees, een dunne schijf kalfsvlees of kip met salade en fruit. Hij dronk een kwart liter witte Frascati en in de zomer ook bier. ’s Avonds zat hij vaak in de keuken gewoon gesmeerde boterhammen te eten. […]

De maaltijden van Johannes Paulus II bestonden uit een combinatie van Italiaanse en Poolse gerechten, klaargemaakt door Poolse zusters. Normaliter was er Italiaans eten; pasta en vlees met groenten. Op feestdagen stond de Poolse keuken centraal: een soep van rode biet, varkenskotelet met aardappelen en groenten, en als dessert taart met maanzaad en slagroom. De paus at weinig, maar nam altijd van alles iets.

Hij voegde graag een scheutje water bij de wijn. Ook als Wojtyla buitenshuis was voor de lunch, stond hij erop de maaltijd af te sluiten met een kop koffie. Op een zekere dag kreeg hij in een Romeins klooster ‘echte koffie van goede zusters’. De paus repliceerde: ‘Veel liefde en zeer weinig koffie.’

Door een coördinatiefoutje in de catering kreeg hij tijdens zijn vierdaagse verblijf in Nederland (1985) vijf keer tong met puree en asperges voorgeschoteld. Men had vernomen dat hij daar dol op was.’ […]

Nog steeds wordt het brood door de familie Arrigoni om 5.00 uur gebakken en voor 7.00 uur naar het Vaticaan gebracht. Dertig jaar geleden was de panificio van de familie Arrigoni in de Via Borgo Pio de enige van het kwartier. Bovendien bezat men de eerste met stoom verwarmde bakoven van Rome. Ermino Arrigoni mocht als twaalfjarige knaap enkele keren het brood in een gesloten metalen koffertje persoonlijk naar Johannes XXIII (1058-1963) brengen, toen de Vaticaanse bediende door omstandigheden moest afhaken.’

Meer over het lievelingsgerecht van paus Benedictus XVI en alle andere wetenswaardigheden over het Vaticaan lees je in

Kleine encyclopedie van het Vaticaan
Tom Zwaenepoel
ISBN 9789020995480
€ 19,99
uitgeverij Lannoo

sep 21

In een van de duurste straten van Rome, de Via dei Condotti, vind je het oude Griekse koffiehuis. Volgens de ANWB Kunstgids Rome, die afgelopen zomer verscheen en die maar liefst 430 pagina’s reisinformatie over Rome biedt, is dit ‘niet het grootste, niet het meest typische, maar wel het koffiehuis met de rijkste geschiedenis in heel Rome.’

Zeker is dat je tijdens een bezoek aan Rome even over de drempel van dit koffiehuis heen moet stappen, al is het maar om even rond te kijken en snel een espresso aan de bar te drinken. Al doen de echte gasten dat heel anders, aldus de ANWB Kunstgids:

‘Naar de grote bars aan de Corso ga je wanneer je gauw van je honger en dorst verlost wil worden. In de koffiehuizen aan de Via Veneto ga je zitten om te zien en gezien te worden. Het Caffè Greco wordt bezocht door degenen die wat met elkaar willen kletsen of alleen een krant lezen; anderen willen hier een cappuccino, een Campari of vermout drinken of kracht putten uit een tramezzino, een driehoekige sandwich, gevuld met kaas, salami, ham, vis of tomaat.

Geen probleem. In de omliggende straten kun je gemakkelijk veel geld uitgeven, aan de dure Via dei Condotti, de drukke Via Frattina of de modieuze Via Borgognana, aan de Corso of Piazza di Spagna, waar je elegante handtasjes, exclusieve mode en vele andere chique dingen kunt kopen. […]

Degenen die hier na het winkelen toevallig komen aanwaaien, hoeven niet voor de onmiskenbare sfeer in het ‘Griekse koffiehuis’ te zorgen. Die is er namelijk al meer dan 250 jaar, sinds in 1760 de Griek Nicola delle Maddalena een belastingaanslag kreeg van de rekenkamer van de Pauselijke Staat, tegen zijn zin betaalde en zo het nageslacht een schriftelijk bewijs naliet van het bestaan van de ‘Greco’. Goethe bezocht de gastvrije Griek al bij zijn verblijf in Rome.

Veel fantasie is er niet voor nodig om je hem voor te stellen bij een ontmoeting met bijvoorbeeld ‘de lichtbruine meisjes’, die de ‘haastige barbaar’ in een van zijn Römische Elegien beschreef als ‘lieflijk – gaf zij mij de omhelzing en de kus weer snel leergierig terug.’ Of met de ‘goede Angelika’, zoals de prins der dichters wat neerbuigend in zijn Italienische Reise noteert: onder de vele schilderijen aan de wanden van het koffiehuis is de Zwitserse Angelika Kaufmann waardig vertegenwoordigd.

De lijst met beroemde gasten is lang. Je mag aannemen dat veel buitenlanders die naar Rome afreisden ook wel een kopje koffie hebben gedronken in het ‘Greco’, Lodewijk I van Beieren bijvoorbeeld of Richard Wagner, Arthur Schopenhauer of Franz List, kunstenaars die de dichter Wilhelm Heinse verleidden tot het voorstel om met zoveel Duitstalige gasten het koffiehuis maar om te dopen tot Caffè Tedesco. Het plan vond geen gehoor. Het zou ook jammer zijn geweest wanneer dichters en denkers uit andere landen zich om die reden hier niet meer thuis zouden voelen.

Amerikanen en Engelsen, Fransen en – natuurlijk – Italianen blijven het ‘Greco’ trouw. Ook nadat midden negentiende eeuw het Griekse koffiehuis een Duitse eigenares kreeg. Eva Von Stauting, een resolute en buitengewoon ijverige dame uit Beieren, kocht het geheel en veroverde door haar huwelijk een plaatsje in de Romeinse maatschappij. Het interieur van de bottega di caffè moest wel worden aangepast.

De eerste zaal, nu met alleen staanplaatsen, waar de Romeinen – en toeristen – in het voorbijgaan snel even een espresso pakken, ’s morgens met een cornetto erbij, werd beschilderd met aangezichten van Venetië. De andere zalen werden door haar versierd met schilderijen, landschappen, stadsgezichten en portretten, die in de loop der tijden bijeen werden gebracht, niet zelden als betaling voor een openstaande rekening. Beelden, medaillons, een paar boeken en oorkonden achter glas, herinneringen aan grote namen, zo ziet het er nog steeds uit in de opeenvolgende ruimten, die elk uitnodigen voor een séparé met gedempt gefluister tegen een donkerrood decor.

Hier kun je je goed voelen, word je met rust gelaten, hoor je journalisten het laatste nieuws uitwisselen, hier bespreken intellectuelen opgewonden de misstanden in Zuid-Italië. Als je eenmaal het vertrouwen hebt gewonnen van de kelner, vertelt hij tussen twee cappuccini door hoe meneer daar het wat moeilijk heeft, hoe de dame drie tafeltjes verder elke dag op hetzelfde tijdstip binnenkomt, maar steeds met een andere bontjas, nu eens sabel dan weer persianer, dat, zoals zijn voorganger vertelde, de in november 1980 overleden Italiaanse schilder Da Chirico hier een stamgast was en in zijn hart een goed, godvrezend mens was, dat… Maar hij kan nu niet langer de signorina die wil afrekenen over het hoofd zien.’

Een geweldige plek voor een welverdiende koffiepauze dus, waar je met de ANWB Kunstgids in de hand uren kan zitten om te lezen, te kijken en een route uit te stippelen. Als de andere bezoekers en de verhalen van de obers niet al je aandacht opeisen althans…

ANWB Kunstgids Rome
ISBN 9789018032647
€ 29,95

sep 03

Zoals beloofd vandaag een voorproefje van de nieuwe reisgids De smaak van Rome. In deze gids staan de belangrijkste bezienswaardigheden van Rome op overzichtelijke wijze beschreven, met tips voor de beste culinaire tussenstops in de nabije omgeving. Zo voorkom je dat je in de toeristenfuik naast het Colosseum stapt of veel te veel voor een bord te gare pasta betaalt.

Mijn collega’s en ik zijn in Rome op zoek gegaan naar de gezelligste wijnbarretjes bij het Campo de’ Fiori, de lekkerste ijssalons in de kleine straatjes rondom het Pantheon, de beste restaurantjes rondom het Piazza Navona en alle andere gouden adresjes. Enkele inwoners van de stad hebben bovendien prijsgegeven waar zij het liefste naartoe gaan voor hun dagelijkse cappuccino, een lekkere pasta of een goed glas wijn en uiteraard delen we ook die tips graag met jullie!

Met deze gids vermijd je de gebaande toeristische paden en valkuilen en geniet je op elk moment van de dag van de echte smaak van Rome. Dat het geen sinecure was om deze gids samen te stellen, vertelt Willemijn van Dijk naar aanleiding van haar laatste reis naar Rome, waar ze de laatste adresjes verzamelde:

‘Ik werk aan een boek over Rome.’ ‘Oh, echt waar? Mag ik je telefoonnummer?’ Hmmm. Ik wil mijn werk goed doen, echt waar, maar de Italiaanse obers maken het me niet overal even gemakkelijk. En dit is pas een van de eerste adressen! Ik heb er nog minstens honderd te gaan…

‘Ik ben journaliste, uit Nederland, en we maken een gidsje met de beste adresjes in Rome,’ probeer ik vol goede moed. Het lijkt te werken. Althans, de jongeman doet water bij de wijn, op zijn manier: ‘Kan ik je dan op Facebook zoeken? Wacht, ik geef jou het mijne. Dan laat je me weten als het boek uitkomt.’ Ik maak een paar foto’s van de binnentuin van het prachtige Hotel Russie aan de chique Via del Babuino en maak dat ik wegkom. ‘Grazie! Ci vediamo su Facebook.’ Of niet.

Nu hoor je mij niet klagen. Zeg nou zelf: de dag dat je baas tegen je zegt dat je cappuccino, ijs, wijn en andere Italiaanse specialiteiten moet gaan proeven in Rome, is de dag dat je jezelf afvraagt of die zegen die de paus ooit over je uitsprak op het Sint Pietersplein soms echt heeft gewerkt. Maar iedere idylle heeft haar realistische keerzijde.

De harde realiteit van mijn Rome-opdracht bleek tweeledig. Probleem één: hoeveel kan ik precies eten, drinken en proeven op een dag? Probleem twee: hoe knoop ik gesprekken aan met Romeinen zonder dat ze dat direct interpreteren als een regelrechte verklaring van de uiterste vorm van bereidwilligheid? Het antwoord op de eerste vraag werd met de dag, letterlijk en figuurlijk, rekbaarder. Het tweede antwoord bleek lastiger, want spontane gesprekken met Romeinen zouden me helpen het boekje nog leuker, beter, echter te maken.’

Willemijn in Rome

Gelukkig voor ons zette Willemijn door (een verslag daarvan lees je in haar volledige column op www.desmaakvanitalie.nl), hetgeen resulteerde in een 168 pagina’s tellende gids die vanaf vandaag te koop is.

Volgende week donderdag reiken we een bijzonder exemplaar uit aan Rosita Steenbeek, Rome-kenner bij uitstek. Ook zij gaf haar persoonlijke tips om een verblijf in Rome nog leuker – en vooral lekkerder – te maken. Zal ik er alvast een verklappen? Nou vooruit, omdat het zo’n feestelijk gebeuren is, het verschijnen van een boek waar je met z’n allen met hart en ziel aan gewerkt hebt, drie tips van Romeinse vrouwen die weten wat lekker eten is:

‘Fantastisch Siciliaans ijs vind je net even buiten het centrum, bij Gelarmony. Echt de moeite waard om even voor om te lopen!’
Rosita Steenbeek, auteur van o.a. Thuis in Rome

‘Een bezoek aan Rome is niet compleet zonder een stuk pizza te hebben gegeten! De beste maken ze volgens mij bij La Fucina. De beste prosciutto, verse mozzarella… Als je hier een pizza eet kom je als een echte kenner naar buiten.’
Cristina Bowerman, chef-kok Glass Hostaria in Trastevere

‘Mijn favoriete winkel in de stad is Spazio Sette. Van keukenschort tot leren bank; hier hebben ze echt van alles. Eigenaar Edoardo, een getalenteerd architect, is de ziel van de winkel.’
Giuseppina Torregrossa, auteur van o.a. De proefster

Meer van deze tips lees, zie en proef je in

De smaak van Rome
ISBN 9789025749866
€ 15,00
uitgegeven door De Smaak van Italië i.s.m. Dominicus

Alsof dat allemaal nog niet genoeg is, hebben we alle adresjes ook verzameld in een supersonische iPhone-applicatie. Dankzij de unieke offline navigatie (met gouden kompas) weet je precies hoe je moet lopen om al die lekkere adresjes niet te missen. Als je de app eenmalig gedownload hebt, heb je alle adressen en de bijbehorende informatie altijd en overal bij de hand. Je betaalt dus geen extra kosten voor gebruik van internet in het buitenland.

De app bevat net als de gids ruim 150 unieke adressen voor koffie, ijs, aperitief, lunch, diner en culinair shoppen. Per adres krijg je niet alleen een uitgebreide beschrijving plus een duidelijke foto (zodat je het eenmaal in Rome makkelijk herkent) maar ook gegevens als telefoonnummer en webadres, zodat je (al voor je naar Rome afreist of in je hotel) een tafeltje kunt (laten) reserveren.

De app kost € 3,99 en is te downloaden in de AppStore. Heel wat goedkoper dan een persoonlijke gids, alhoewel mijn collega’s en ik uiteraard ook altijd meer dan bereid zijn om als persoonlijke gids op te treden. We moeten immers regelmatig voor nieuwe updates en adresjes zorgen, en bovendien zijn we Rome nog lang niet moe… Het gezegde Roma, non basta una vita onderschrijven we dan ook direct.

Daarom wandelen we ook op Ciao tutti komende weken door Rome. Maar eerst genieten we nog een paar dagen van Italië in eigen land, met nieuwe Italiaanse boeken en evenementen, maar na de eerder genoemde pranzo op 8 september gaan we echt weer op weg naar het zuiden. Reizen jullie mee?

Getagd met:
mei 23

Geen keuken zo populair als de Italiaanse keuken. Het grote Italië-nummer van delicious. staat bol van bekende en minder bekende Italiaanse gerechten. De culinaire optelsom van smaak, eenvoud en stijl staat daarbij centraal.

In het nieuwe nummer van delicious. – dat vanaf nu overal verkrijgbaar is – vind je onder andere een klassiek Italiaans vijfgangendiner, gegratineerde artisjokken, een freestyle pizza van Yvette van Boven, ijssandwiches met amandelbiscotti naar een recept van Bill Granger en ravioli van Il Mattarello. Jamie Oliver gaat aan de slag met de lekkerste citroenen, terwijl Mr. Kitchen samen met de Romeinse sterrenchef Antonello Colonna aan de slag gaat met knoflook. Volgens Colonna is een gerecht zonder knoflook namelijk als een orkest zonder viool. En zo is het maar net, vindt mr. Kitchen. Dit culinaire duo ging op onderzoek in Nederland, vond een teler van maar liefst 200 knoflooksoorten en kookte er vijf gerechten mee. Alvast een kijkje in de inhoudsopgave, want beeld zegt in dit geval meer dan woorden:

 

Uiteraard is erook genoeg Italiaanse zoetigheid te vinden in deze Italië-special. Zucchero non guastò mai vivanda, zeggen de Italianen, ofwel: suiker verpest geen spijs. Het is geen geheim dat de Italianen dol zijn op zoet. Ze ontbijten met een zoet broodje en bij de maaltijd ontbreekt het dessert nooit. Uit het grote Italië-nummer van delicious. komt dit onweerstaanbare nagerecht: espresso-koffiegranita.

Ingrediënten
(8 personen)

750 ml hete, heel sterke espresso of filterkoffie
125 g rietsuiker
evt. Italiaanse biscotti of amaretti, voor erbij

Schenk de koffie in een grote diepvriesdoos en voeg de suiker toe. Roer tot de suiker is opgelost en laat afkoelen. Dek de doos, als de koffie koud is, af en zet circa 2 uur in de vriezer, of tot zich ijskristallen hebben gevormd aan de randen van de doos. Neem uit de vriezer en roer met een vork om het ijs te breken. Zet terug in de vriezer.

Schraap het ijs elke 1 tot 2 uur met een vork los tot het mengsel een sneeuwachtige consistentie heeft. Dit duurt, afhankelijk van je vriezer en de vorm van je vriesdoos, 3 tot 5 uur. Schep de granita in glazen en serveer met de biscotti. Als je de granita langer van tevoren maakt, zet hem dan 15 tot 20 min. in de koelkast om wat zachter te worden voor je hem in de glazen schept.

Trek in meer Italiaans lekkers? Het grote Italië-nummer van delicious. ligt nu in de winkel voor €5,50. Liever een abonnement? Klik dan hier

Getagd met:
mei 04

Iedereen is het erover eens: tiramisù is absoluut het heerlijkste Italiaanse dessert. De in zachte room gedrenkte laagjes biscuit, koffie en chocola kan niemand weerstaan. Het succes heeft zeker te maken met de grappige naam (tiramisù betekent letterlijk ‘trek me op’), maar vooral ook met het feit dat het zo makkelijk te maken is.

Tiramisù lijkt namelijk een bewerkelijk nagerecht, maar het is eigenlijk heel gemakkelijk te maken! Er hoeft niets gekookt of gebakken te worden. Er zijn slechts savoiardi, lange vingers, voor nodig – gedrenkt in koffie (met eventueel wat likeur), zodat ze zacht worden – die in laagjes worden opgestapeld met daartussen suiker en een mengsel van eieren en mascarpone.

In Tiramisù onthult Laura Zavan alle geheimen van een echte lekkere tiramisù, gevolgd door 29 heel verschillende recepten. Op Ciao tutti vandaag het recept voor de enige echte tiramisù:

Ingrediënten
(Voor 6 personen)

6 eierdooiers
250 gram suiker
500 gram mascarpone
30 savoiardi of lange vingers
30 cl sterke, gezoete koffie
2 eetlepels bittere cacao

Klop het eigeel met de suiker tot een schuimige massa. Voeg de mascarpone toe zodat een soepele room ontstaat. Doop de koekjes in de koffie en leg ze op een rond bord. Verdeel de helft van de room gelijkmatig over de laag biscuits. Leg er vervolgens weer een laag in koffie gedrenkte koekjes op en daarna nog een laag mascarponeroom. Strooi de cacao erover en zet de tiramisù minstens twee uur in de koelkast.

Voor wie de smaak te pakken heeft: Tiramisù bevat zoals gezegd 29 recepten, dus na deze klassieker zijn er nog 28 variaties te maken en te proeven. Met vijgen, met limoncello, met frambozen, met meloen, met groene thee of met karamel… het klinkt allemaal even lekker!

De samenstelster, Laura Zavan, een Italiaanse die al jaren in Parijs woont, heeft elk nagerecht door haar vrienden laten proeven. Pas na hun goedkeuring verscheen het recept in dit boek. De hoeveelheden tiramisù die ze gemaakt heeft, zijn niet bij te houden. Wie doet haar dat na?

Tiramisù
Laura Zavan
ISBN 9789023012283
€ 9,95
uitgeverij Becht

Getagd met:
apr 09

Na de macabere catacomben van gisteren vandaag een vrolijker verhaal, al doet de titel misschien anders vermoeden. Maar wees gerust, de Sicilianen hebben niet zoals in India de koe tot heilig dier verklaard en een catacombe speciaal aan overleden koeien gewijd. Nee, het verhaal van de dooie koeien krijgt een heel andere wending…

Toen we na een bezoek aan de catacomben weer in de frisse lucht stonden, wilden mijn reisgenoot en ik eigenlijk nog maar één ding: koffie! Hoewel de catacomben zeker het bezoeken waard zijn, is de aanblik van al die dode mensen, ook al zijn ze lang geleden gestorven, niet bepaald bevorderlijk voor een positieve kijk op het leven. Het memento mori dat als een deken over de hele plek hangt, wilden we dan ook het liefst zo snel mogelijk omzetten in een carpe diem, het liefst met een caffè zoals alleen de Italianen die kunnen maken.

We togen dus naar een koffiebarretje, en bij hoge uitzondering ploften we neer aan een van de tafeltjes buiten. Hoewel ik normaal gesproken weiger om vijf keer zoveel voor mijn kopje koffie te betalen alleen omdat ik ‘m zittend opdrink, vond ik dat we dat nu wel verdiend hadden. Reisgenoot pakt direct zijn portemonnee om binnen te bestellen en vraagt of ik ook een cappuccino wil.

Ik kijk op mijn horloge. Half twaalf. Geen cappuccino meer, dus. Ik schud mijn hoofd en stelde voor due caffè te bestellen, gezien het tijdstip. Mijn reisgenoot haalt zijn schouders op. ‘Dat jij je aan die stomme Italiaanse regels wilt houden, best, maar ik heb zin in een grote cappuccino met veel schuim. Zeker weten dat je niet overstag gaat?’

Zeker weten. Ik zet mijn zonnebril op en haalde een boek uit mijn tas. Van de volgende confrontatie tussen een cappuccinominnende Nederlander en een traditionele Italiaan, of beter nog, Siciliaan, wil ik liever geen getuige zijn. Het blijft echter verrassend stil in het barretje. Heeft mijn reisgenoot zich zo gemakkelijk over laten halen om die cappuccino te laten varen?

Na een minuut of vijf komt reisgenoot weer naar buiten. Zonder koffie. Op mijn vragende blik antwoordt hij: ‘Ja, ik moest eerst naar de wc. En toen wilde ik mijn cappuccino bestellen, en toen zei de barman heel beslist dat er een moeka morta is. Of zoiets. En aangezien ik alleen een bestelling kan doorgeven, en geen idee heb wat zo’n man verder allemaal zegt, kom ik maar even vragen wat hij daarmee bedoelt…’

Ik schuif mijn zonnebril omhoog en kijk glimlachend naar hem op, met ogen die mijn binnenpretje waarschijnlijk al verraden, want hij kijkt me een beetje verstoord aan, zeker als de barman ook nog eens poolshoogte komt nemen om te zien wat we nu eigenlijk willen drinken. Ik doe – echt waar – mijn uiterste best om niet in lachen uit te barsten, maar tevergeefs. Terwijl de barman me een knipoog geeft, probeer ik reisgenoot uit te leggen dat de barman waarschijnlijk heeft gezegd: La mucca è morta, oftewel ‘De koe is dood.’

Als reisgenoot daarop reageert door heel serieus te vragen welke koe er dan is overleden en of deze Siciliaanse barman dat aan al zijn klanten meedeelt, kan ik mijn lachen echt niet meer inhouden. De barman heeft intussen onze conversatie welwillend aangehoord en komt uiteindelijk zelf maar uitleg geven, aangezien ik alleen maar harder moet lachen bij het zien van de verdwaasde blik van reisgenoot.

Hij tikt reisgenoot op de schouder en zegt: ‘La mucca è morta, we have no milk.’ Dan gaat er bij reisgenoot een lampje branden. ‘Aha, er zijn geen koeien dus ook geen melk. Dus ik kan helemaal geen cappuccino bestellen, ook al zou ik willen.’ Hij kijkt er zo trots bij dat ik hem maar in de waan van de dooie koeien laat. En zelf maar twee kopjes espresso ga halen bij de barman…

Getagd met:
mrt 31

De laatste dag van de Kinderboekenbeurs in Bologna is tevens mijn laatste dag bij uitgeverij Gottmer. Vanaf morgen ga ik aan de slag voor het magazine De Smaak van Italië, maar niet zonder op gepaste wijze afscheid te hebben genomen van kinderboekenland.

Dat gepaste afscheid bestond gisteren uit een kopje koffie dat ik samen met dichter en schrijver Erik van Os dronk in een typisch Bolognees barretje. Terwijl we het schuim van onze cappuccino’s lepelden en bespraken wat er die dag allemaal op de agenda stond, schotelde hij me zo uit zijn hoofd een afscheidsgedichtje voor, met – hoe kan het ook anders – koffie als inspiratiebron.

Gelukkig getrouwd

Zet ik koffie
wil jij thee.

Zet ik thee
wil jij niets.

Het is ook
altijd iets.

Toen ik het voor de barman vertaalde, grijnsde hij breed en stelde voor om nog twee kopjes koffie te zetten. We konden dat uiteraard niet weigeren en zo filosofeerden we nog wat verder over gedichten, koffie en de combinatie daarvan. Erik verzuchtte dat hij er weleens aan dacht om dit soort gedichtjes naar illy te sturen, zodat de kopjes niet alleen kunstzinnig beschilderd, maar ook creatief bedicht kunnen worden.

We namen kleine slokjes koffie en droomden ondertussen nog wat verder, over mogelijke koffiebarretjes in Bologna, of over een boekwinkel met koffie en taart in een middelgrote Italiaanse stad. Erik dichtte zo uit zijn hoofd een versje dat hij eerder bedacht voor het boek Ik weet wat ik worden wil – en dat mijn Italiaanse droom nog eens aanwakkerde:

Alle dagen van de week
bak ik brood en koek en cake

bergen bergen slagroomsoezen
hoge torens van tompoezen

pepernootjes
worstenbroodjes

appel-abrikozenvlaai
grote zakken vol taai-taai

alle dagen van de week
bak ik brood en koek en cake

maar op zondag neem ik vrij
dan bakt iemand taart voor MIJ!

Toch nog maar eens over verder dromen als de Kinderboekenbeurs helemaal voorbij is! Maar eerst koffers inpakken en via Rome terug naar Amsterdam, waar vanaf morgen zoals gezegd een nieuwe baan op me wacht. Op Ciao tutti verblijven we in april voornamelijk in het zuiden van de laars, dus jullie kunnen je alvast verheugen op Siciliaanse, Pugliese en Calabrese berichten!

Getagd met:
mrt 19

Parliamo, laten we praten – maar dan op z’n Italiaans! Voor wie graag Italiaans wil leren, maar daar wel een beetje hulp bij kan gebruiken en zelfstudie (zoals met het taalgidsje van gisteren) nog een beetje te hoog gegrepen is, geeft Allegonda Teerlink van Parliamo Italiaanse les (zowel voor beginners als gevorderden), een stoomcursus Italiaans voor op vakantie of een Italiaanse cursus op maat rond elk denkbaar onderwerp.

Allegonda: ‘De liefde voor Italië, de taal, de kunst, de rijke historie en cultuur, de gastronomie, de mode en het klimaat zijn door mijn Italiaanse familie aan mij doorgegeven. Nu is het jouw beurt om met mij een reis naar het prachtige Italië te maken. Een reis waarbij al je zintuigen geprikkeld worden. Je ogen om de schoonheid van het schiereiland te zien, je oren voor het luisteren naar de prachtige taal, die bijna gezongen wordt, en je mond voor het uitspreken van al die melodieuze klanken, je neus en eveneens je mond bij het proeven van de overheerlijke Italiaanse wijnen en spijzen.

Mijn passie wil ik graag doorgeven, in eerste instantie door de taalcursussen van Parliamo. Tijdens de cursus wordt, naast het versneld leren van de taal, aandacht besteed aan de actualiteit in Italië en aan leuke wetenswaardigheden – allemaal in een ongedwongen sfeer. Laat je betoveren door deze ervaring en kom alvast in vakantiestemming. Leer de hotspots kennen van de mooiste Italiaanse steden en streken van Italië, die zo worden besproken dat je direct je koffer wilt pakken.’

Maar Parliamo is meer… Wat dacht je bijvoorbeeld van een Italiaanse koffieworkshop? Allegonda vertelt enthousiast verder: ‘Wat is dat toch dat wij Nederlanders met Italië hebben? Elke nuchtere kaaskop beseft dat de liefde voor het land van la dolce vita een vals soort romantiek is. Toch vallen we massaal in katzwijm als we direct na de Brennerpas de eerste espresso bij een langs de autostrada gelegen Autogrill proeven. Zijn we dan toch gevoeliger voor theater, flair en elegantie dan we ons zelf voorhouden?

Bovenstaande gedachten komen bijna vanzelf in je op als je bij IJssalon Doppio binnenloopt – voor je gevoel passeer je dan net als na de Brennerpas de grens met Italië. Maar Doppio ligt niet in een Italiaans stadssteegje. Nee, dit is hartje Rotterdam, een volksbuurt pur sang – Crooswijk – met alle dynamiek die daarbij hoort. Er staan mannen aan de bar een espresso te drinken, een verlegen jongetje treuzelt bij de ijsvitrine en op een bankje voor de zaak zitten Turkse dames te genieten van een pril voorjaarszonnetje.

De barista en naar blijkt ook eigenaar van Doppio is Mesut Demir. Mesut: ‘Koffie, en dan met name de Italiaanse manier van koffiezetten en drinken, spreekt me enorm aan. Dus ‘korte’ koffies met een sterke, krachtige smaak die je als een smaakbonbonnetje tot je neemt. De Nederlandse koffiecultuur met z’n aangelengde koppen koffie die je drinkt om te drinken, om vocht aan te vullen, daar heb ik niet veel mee. Al mijn investeringen richtten zich de afgelopen jaren op een nog intensere smaak.’

Op de inrichting van deze ijssalon ben ik altijd verliefd geweest. De prachtige authentieke betimmeringen uit de jaren zeventig vormen de eyecatcher van Doppio. In de loop van de jaren heb ik allerlei punten aangepakt. Een nieuwe vloer, een pui en vloertegels en mooie lichtsculpturen. De blow-up aan de muur van de beroemde foto van Ruth Orkin’s ‘American Girl’ belichaamt voor mij exact voor wat Doppio zou moeten zijn: een klein stukje Italiaans leven in Rotterdam, dat de Italiaanse manier van leven tot uiting laat komen. Het theater van de straat, waarin je mannen vanaf een Vespa ziet omkijken naar een vrouw, puur omdat ze schoonheid weten te waarderen.’

Allegonda Teerlink organiseert samen met Doppio een workshop waarbij je op zoek gaat naar de herkomst van koffie, waar je verschillende koffiesmaken leert herkennen en waar je uiteraard leert om de perfecte koffie, cappuccino en macchiato te maken.

   

Een dergelijke workshop is bij Doppio natuurlijk ook mogelijk met ijs (wie wil met het voorjaar in aantocht nu niet ijs leren bereiden…) en Allegonda organiseert ook workshops Italiaanse koken. In dat laatste geval laat Jolanda Tom, die zelf in Italië zelf diverse kookcursussen heeft gevolgd en veel ervaring heeft opgedaan met Italiaanse gerechten en bereidingswijzen, je kennismaken met de Italiaanse keuken en geeft ze een aantal van de geheime trucjes die de Italiaanse koks zich eigen hebben gemaakt prijs. Uiteraard geniet je aan het einde van de avond van je zelfgemaakte driegangendiner en krijg je de recepten na afloop mee naar huis.

De eerste stoomcursus start op maandag 28 maart 2011. De lessen beginnen om 19.00 uur en duren circa twee uur. De stoomcursus bestaat uit 10 lessen en wordt gehouden op een sfeervolle locatie in Schiedam. Bij voldoende animo zijn ook lessen op locatie mogelijk. De workshops vinden plaats op verschillende data in april en mei. Kijk voor meer informatie op www.parliamo.nl

Getagd met:
mrt 07

Nadat we gisteren een blik hebben geworpen in de Romeinse keuken, vandaag een vooraankondiging van een culinaire wandeling die ik op vrijdag 15 april aanstaande door Rome zal maken met een aantal Nederlandse Romereizigers. Voor wie nog mee wil, er is nog plek! Aanmelden kan via blog@ciaotutti.nl – dit adres kun je ook gebruiken als je eerst meer informatie wilt over de wandeling.

Ben je op 15 april niet in Rome, niet getreurd! Ook zonder mijn uitleg onderweg is deze wandeling een heerlijke kennismaking met Rome – en de route is ook voor iemand die voor het eerst in Rome is goed te lopen. Print deze wandeling dus uit en bewaar hem voor je eigen reisje naar deze heerlijke stad. Andiamo!

We beginnen onze kennismaking met Rome uiteraard met een kopje koffie! Vlakbij het Pantheon strijden twee koffiebarretjes om de vraag wie nu de beste koffie van de stad verkoopt. Na bij beide een cappuccino of espresso te hebben gedronken, mag je zelf oordelen wie nu de beste koffie schenkt.

Bij Tazza d’Oro ruik je de koffie al van ver, zeker in de vroege ochtend. Neem een kopje koffie aan de bar en geniet van de drukke bezigheden van de barista: er gaan in vijf minuten heel wat kopjes doorheen! Aan de andere kant van het Piazza della Rotonda vind je Caffè Sant’Eustachio, mijn persoonlijke favoriet, en wel omdat de koffie hier altijd lekker zoet is. Wil je er geen suiker in, zeg dit dan voordat je je koffie bestelt! Neem een voorraadje koffie voor thuis mee, uiteraard aangevuld met een selectie heerlijke chocolaatjes die hier in alle soorten en maten liggen uitgestald.

Uiteraard brengen we na deze kennismaking met koffie een bezoek aan het Pantheon, een bouwkundig wonder. Een grote ronde zaal met een halfronde koepel lijkt een simpel gegeven, maar wie had kunnen denken dat dit plafond van gegoten cement tweeduizend jaar later nog steeds intact zou zijn?

De buurt rondom het Pantheon telt ontzettend veel mooie kerken: de Santa Maria Sopra Minerva, met een prachtig plafond en een vrij onbekend beeld van Michelangelo, de San Luigi dei Francesi, met drie prachtige werken van Caravaggio, en de Sant’Ignazio, met een schitterend staaltje bedrog, laten ieder een heel eigen karakter zien.

Saskia Balmaekers op Piazza Navona in Rome

Via het Piazza Navona, waar Bernini en Borromini tussen de schilders van nu nog steeds om voorrang strijden, en een van de sprekende beelden die Berlusconi er regelmatig van langs geven, wandelen we naar het Campo de’ Fiori, waar rond lunchtijd een en al bedrijvigheid heerst. De marktlui prijzen hun waren luidkeels aan en de Romeinse huisvrouwen verzamelen de laatste ingrediënten voor il pranzo.

Met verse tomaatjes, een stuk piazza bianca van bij Il Forno, de lekkerste bakker van de stad, wat mozzarella, basilicum en wilde perziken toe stel je een heerlijke lunch samen. Wie liever een terrasje opzoekt om de markt lekker lang te kunnen bekijken, kan bij Obika, de allereerste mozzarellabar ter wereld, terecht voor allerlei broodjes, salades en pasta’s met mozzarella. Uitreraard krijg je ter plekke nog meer leuke en lekkere tips voor een Romeinse lunch.

Na de lunch wandelen we over het Piazza Farnese, met twee enorme badkuipen uit de Thermen van Caracalla, naar het oude getto van Rome. Op het Piazza Mattei bewonderen we de mooiste fontein ter wereld, de Fontana delle Tartarughe, oftewel de Schildpaddenfontein. Ook nu nog vind je in het oude getto veel joodse winkels en restaurantjes.

Op het Tibereiland maken we een tussenstop voor een snelle espresso bij L’Antico Caffè dell’Isola. Dan wacht Trastevere. Volgens de inwoners vind je hier pas het echte Rome, maar dat zeggen vast alle Romeinen van hun eigen wijk. Je kunt er in elk geval culinair gezien je hart ophalen, want elke straathoek heeft wel een bijzondere bakker, koffiebar of trattoria. Zo brengen we een bezoek aan een echte koekjesfabriek, Biscottificio Innocenti, waar je natuurlijk alle versgebakken koekjes kunt proeven (en kopen voor onderweg!).

Uiteraard slaan we ook de Santa Maria in Trastevere niet over, met prachtige apsismozaïeken. Hier eindigt de Heerlijk Rome-wandeling, maar heerlijk Rome vind je nog overal om je heen! Tips voor een aperitivo en voor dineradresjes in de buurt ontbreken natuurlijk niet, zodat je zelf nog heerlijk kunt nagenieten!

Wie weet tot in Rome!

Datum
vrijdag 15 april 2011

Startpunt
de fontein voor het Pantheon, op het Piazza della Rotonda

Start wandeling
10.00 uur

Einde wandeling
ca. 17.00 uur

Kosten
€ 35,00 (incl. twee kopjes koffie, excl. overige drankjes en maaltijden)

Meer informatie en reserveren
Voor meer informatie over de wandeling en voor het reserveren van een of meerdere plekken kun je een e-mail sturen aan blog@ciaotutti.nl

Restyle your image
De culinaire wandeling is ook te boeken als extra onderdeel bij de reis Restyle your image in Rome van Italiabbraccio. Een geweldige gelegenheid om samen met personal shopper Renée van Zandvoort en Rome-kenner Juliette Kouters (die drie jaar in Rome woonde) inspiratie op te doen.

Juliette Kouters en Renee van Zandvoort bij de Trevifontein in Rome

Bezoek modehuizen waar je zelf niet zo snel binnen zou wandelen, ontdek bijzondere modeadressen in achterafstraatjes en laat je inspireren door de laatste trends. Uiteraard krijg je een persoonlijk kleur-, stijl- en vormadvies van image consultant  Renée van Zandvoort en ga je met je eigen personal shopper op pad om de mooiste Italiaanse mode-items uit te zoeken.

Meer informatie over deze reis vind je op www.italiabbraccio.com

Getagd met:
preload preload preload