feb 12

Vandaag beginnen in Vancouver de Olympische Winterspelen. De vorige Spelen werden gehouden in Turijn, maar ook nu in Canada hoeven de Italiaanse schaatsers, schansspringers en andere sneeuwsporters hun dagelijkse kopje espresso niet te missen. In het Holland Heineken House wordt namelijk il vero espresso italiano (oftewel de echte Italiaanse espresso) van Segafredo, een van de grootste Italiaanse koffiemerken, geschonken.

Segafredo is een wereldwijd opererend Italiaans familiebedrijf, dat in 1973 werd opgericht door Massimo Zanetti. Op de eigen koffieplantages in Brazilië en Costa Rica worden miljoenen arabica- en robusta-koffieplanten verbouwd, waarmee jaarlijks meer dan 160.000 ton koffie wordt gemaakt. Segafredo positioneert zich als de leverancier van de enige echte Italiaanse espresso. Om dit waar te kunnen maken hanteert Segafredo voor elk kopje koffie het systeem van de 5M:

1 Missione – Missie
Genieten van het leven – en van alle kleine dingen die het leven veraangenamen. Dus ook van elk kopje koffie! Een simpele maar doeltreffende missie. Neem dus de tijd voor het maken en het drinken van een kopje koffie, dan is de eerste M al binnen!

2 Miscela – Melange
Pas als de koffiemelange zorgvuldig wordt samengesteld en keer op keer opnieuw aan een controle wordt onderworpen, kan de superieure kwaliteit van de koffie gewaarborgd worden. Dit betekent overigens niet dat er slechts één perfecte melange is, de samenstelling van de koffiemelange is een kwestie van smaak. Zo geven Sicilianen de voorkeur aan een donkere espresso, waarvoor de koffiemelange op een hogere temperatuur dan gewoonlijk gebrand moet worden.

3 Macinadosatore – Molen
Maar alleen een goede melange is nog geen garantie… Het malen van de koffie is misschien wel de meest cruciale fase tussen het branden van de bonen en het verkrijgen van een heerlijk kopje espresso. Voor de enige echte espresso mogen de bonen pas gemalen worden op het moment dat de koffie ook daadwerkelijk gezet gaat worden. Het is volgens een Italiaanse barista dan ook een ongeschreven wet dat de koffie direct na het malen moet worden gebruikt. Als je ook maar even wacht, gaat namelijk al een belangrijk deel van de smaak verloren.

4 Macchina – Machine
De espressomachine heeft  een grote invloed op de kwaliteit van de koffie. De temperatuur van het water, de doorloopsnelheid en de druk moeten elke dag opnieuw nauwkeurig worden afgesteld. Door kleine schommelingen in bijvoorbeeld temperatuur en luchtvochtigheid kan een espresso op maandagmiddag namelijk heel anders smaken dan op een vroege dinsdagochtend. Zelfs een doorgewinterde barista moet vaak wel twintig kopjes koffie bereiden voordat de machine perfect is afgesteld. Vaak krijgen vroege vogels hun eerste kopje koffie dan ook gratis. Met hun commentaar wordt de espressomachine steeds beter afgesteld, zodat iedereen na een klein kwartier kan genieten van il vero espresso.

5 Mano – Meesterhand
Zonder een echte barista, die de kunst van het koffiezetten als geen ander verstaat, kan de beste melange nog veranderen in een kopje bocht. Hoewel de technologie zich steeds verder ontwikkelt, is er voor il vero espresso italiano dus nog steeds een mensenhand nodig!

Getagd met:
feb 09

In Italiaanse barretjes worden dagelijks meer dan 70 miljoen kopjes espresso gedronken. Bijna al deze kopjes worden gezet volgens de richtlijnen van het Istituto Nazionale Espresso Italiano, dat toeziet op de kwaliteit van de espresso. Volgens dit instituut maak je de perfecte espresso met 6 à 7 gram fijngemalen arabicakoffie. Gedurende precies 30 seconden moet hier 30 ml water met de exacte temperatuur van 88 °C doorheen geperst worden. Uiteindelijk mag een kopje espresso niet meer dan 20 tot 30 ml vocht bevatten (en ten zuiden van Rome geeft men zelfs de voorkeur aan nog wat minder water). Het schuimlaagje moet een ‘hazelnootbruine tot donkerbruine kleur hebben, met geelbruine vlekken en een zeer fijne textuur. De koffie hoort een sterke geur te hebben met een zweem van bloemen, vruchten, geroosterd brood en chocolade. De smaak moet rond, stevig en fluweelachtig zijn, met een juiste balans tussen bitter en zuur.’

Volgens de overlevering werd het serveren van koffie in kleine kopjes voor het eerst toegepast in het Antico Caffè Greco te Rome. Napoleon zou onbewust de aanleiding hebben gegeven voor het ontstaan van de espresso. Hij voerde namelijk het continentaal stelsel in, waardoor het gebruik van koloniale producten werd verboden. De prijs van koffie steeg daardoor zo snel dat de mensen uit wanhoop gemalen bonen of kastanjes met een restje koffie mengden, hetgeen de smaak natuurlijk niet ten goede kwam. De barman van het Antico Caffè Greco nam hier echter geen genoegen mee. Broedend op een oplossing kreeg hij de geniale ingeving – uiteraard – tijdens het zetten van een gewoon kopje koffie. Hij besloot echte koffie te blijven zetten, maar hij serveerde deze koffie wel in een veel kleiner kopje. De geboorte van de espresso was hiermee een feit. En hoewel het verbod op koloniale producten later weer werd opgeheven, zijn de kleine kopjes koffie tot op de dag van vandaag blijven bestaan. Sterker nog: een kopje espresso won ook buiten Italië snel aan populariteit.

Wie binnenkort een bezoek aan Rome brengt, moet dan ook zeker een espresso gaan drinken bij het nog steeds prachtige Antico Caffè Greco. Hoewel deze koffiebar omstreeks 1730 werd geopend en sinds 1953 zelfs de status van beschermd monument heeft, wordt elk kopje koffie vers gemalen – zoals het hoort! Talloze beroemdheden gingen je in de loop der eeuwen voor. Goethe was er kind aan huis, maar ook Stendhal, Keats, Byron, Baudelaire, Carlo Goldoni, Mark Twain, Casanova, Liszt, Wagner, Modigliani, paus Leo XIII en Orson Welles wisten de weg naar het Antico Caffè Greco te vinden. De bar hangt dan ook vol met souvenirs en kunstwerken van talloze beroemdheden en kunstenaars die er hun koffie mee betaalden. Tenzij je met iets origineels komt aanzetten moet je nu gewoon betalen voor een kopje koffie, maar geloof me: het is die euro (als je aan de bar gaat staan tenminste – voor prijzen op het terras sta ik niet in) meer dan waard!

Antico Caffè Greco
Via dei Condotti 86
Roma
www.anticocaffegreco.eu

Getagd met:
feb 05

Van al dat schrijven over koffie heb ik enorme zin gekregen in een onvervalste espresso. Mijn moka heeft deze week overuren gemaakt (een blog beginnen is één ding, elke ochtend fris achter mijn laptop kruipen is iets heel anders) dus ik besluit heel Nederlands op de fiets te stappen om ergens langs de Amsterdamse grachten een Italiaans kopje koffie te drinken.

Dat kopje vind ik letterlijk als ik over de Brouwersgracht trap. Bij Espressobar Tazzina (Italiaans voor ‘kopje’) maken ze de espresso met koffiebonen van het Napolitaanse merk Kimbo, een van de marktleiders in Italië. Met name in het zuiden van Italië is dit koffiemerk bekend. Doordat de koffiebonen zeer donker gebrand zijn, is de koffie heel vol van smaak.

Ook de warme chocolademelk is de moeite van het proeven waard, zeker nu de winter maar niet van wijken weet. Bij Tazzina serveren ze de vijf lekkerste smaken van het Italiaanse bedrijf Eraclea (dat maar liefst 32 verschillende smaken chocolademelk heeft bedacht): melkchocolade, pure chocolade, witte chocolade, chocolade met koffie en chocolade met hazelnoot. De chocolademelk wordt geserveerd met chocolade-springles, zodat je winterdip direct verleden tijd is en je bijna hoopt dat het nog even streng blijft vriezen…

Espressobar Tazzina
Brouwersgracht 139
1015 GG Amsterdam
www.tazzina.nl

feb 03

Nu de hevige winterkou zich hier in Nederland sterker dan ooit doet voelen, groeit mijn verlangen naar Italië met de dag. Gelukkig zit ik over twee weken in het vliegtuig naar Rome om de sneeuw even van me af te schudden en me te warmen aan de Italiaanse passie en levenslust.

Wanneer mijn drukke werkzaamheden het toelaten mijmer ik boven een kopje (automaat)cappuccino al over de allereerste versgezette cappuccino waarvan ik in Rome slokje voor slokje zal genieten. Het is altijd weer spannend waar ik dat eerste kopje zal bestellen… Bij het bekende – maar inmiddels eigenlijk te toeristische – Tazza d’Oro, bij het Pantheon, of bij het immer stampvolle Caffe Sant’Eustachio, aan het gelijknamige pleintje aan de andere zijde van het Pantheon? Of zal ik terugkeren naar het klooster van Bramante, dat ik tijdens mijn vorige reis op een zwerftocht door de stille steegjes achter het Piazza Navona ontdekte?

Hoewel ik al vaak in de buurt van het Piazza Navona had rondgewandeld, kende ik dit juweeltje niet eens. Er worden vaak tentoonstellingen gehouden in de voormalige kloosterzalen, die volgens de mevrouw achter de balie zeker het bekijken waard zijn. Het hoogtepunt van het klooster bestaat voor mij echter niet uit alle verzamelde kunst, maar uit het barretje dat zich op de eerste verdieping bevindt, Caffetteria Dart. Laat je daarom niet afschrikken door degene achter de balie, het cafeetje is vrij toegankelijk. Hier geen sissende espressoapparaten en druk pratende en gebarende Romeinen, maar een haast verstilde plek, zo op een steenworp afstand van het geweld van de portretschilders, straatventers en levende standbeelden op het Piazza Navona.

Terwijl uit de open deur van de Caffetteria zachtjes een opera klinkt – vraag me niet welke – zet de ober een heerlijk ruikende espresso voor me neer. Ik denk met heimwee terug naar de kloostertuin in Florence waar ik tijdens mijn zomerstudie altijd mijn huiswerk maakte. Midden in de stad, maar zo rustig, zo sfeervol… Diezelfde rust heerst hier ook. Het uitzicht op de binnenplaats is prachtig. Hier breng je zo een middag door, schrijvend, lezend, mijmerend, koffie drinkend… Was ik er al maar!

Caffetteria Dart

Chiostro del Bramante

Arco della Pace 5

Roma

www.chiostrodelbramante.it

feb 02

Ruim tien jaar geleden opende Illy in Trieste de allereerste Università del caffè, een opleidingscentrum dat tot doel heeft de koffiecultuur te bevorderen en te verspreiden. Je leert er onder andere hoe je in nauwelijks 25 tot 30 milliliter een bijzondere Italiaanse ervaring kunt creëren, hoe je een unieke melange kiest of hoe je nu eigenlijk koffie zet met een moka.

Wereldwijd telt Illy negen Università del caffè. Daarnaast heeft Illy vier smaak- en geurlaboratoria, waar de kwaliteit van de koffie voortdurend wordt onderzocht en bijgesteld. Grondlegger Francesco Illy nam zich in 1933 voor de beste espresso ter wereld te maken en dat is nog steeds de filosofie van het bedrijf. ‘Drinking espresso is like painting your tongue with flavour’, aldus Francesco Illy.

Gelukkig hoef je niet helemaal naar Italië: sinds kort kun je ook dichter bij huis les nemen aan de ‘koffie-universiteit’. De Nederlandse vestiging van Illy in ’s-Gravendeel kent namelijk een eigen Università del caffè! Hoewel de universiteit tot nu toe vooral werd bezocht door winkeliers en horeca-uitbaters worden er ook cursussen georganiseerd voor hobbyisten. Iedereen die zich wil verdiepen in de kunst van het koffiezetten kan dat vanaf nu dus zeer professioneel aanpakken! Grappig om te melden is overigens dat de Nederlandse koffie-universiteit als enige ter wereld ook lesgeeft in het zetten van een perfect kopje thee.

Wil je je aanmelden voor een koffiecollege, kijk dan voor meer informatie op www.unicaffe.it

Getagd met:
feb 01

Laten we beginnen met de aanleiding voor deze blog: caffè oftewel koffie! Tijdens mijn reisjes naar Italië wandel ik nog net niet van koffiebar naar koffiebar, maar het scheelt niet veel. Niets heerlijker dan midden in Rome een authentiek barretje zoeken om tussen de Romeinen een kopje koffie te nuttigen en te luisteren naar het luidruchtige commentaar op de kwaliteit van de koffie en het dagelijkse nieuws.

Nieuwsgierig geworden naar de achtergronden van deze bijzondere koffiecultuur ging ik voor De Smaak van Italië op zoek naar de 25 beste koffieadresjes in Rome. Mijn broer, net zo’n groot koffieliefhebber als ik, stelde niet alleen voor om snel naar Rome af te reizen, maar ook om meer mensen te laten meegenieten van deze en andere Italiaanse ‘geheimen’.

Niet alleen door het artikel (dat je via deze link kunt lezen) met iedereen te delen, maar ook door elke dag te gaan schrijven over koffie en andere Italiaanse zaken. Zo gezegd, zo gedaan – en weblog Ciao tutti was geboren. Vandaag een stukje over koffie dat ik weliswaar voor bovengenoemd artikel schreef, maar dat vanwege ruimtegebrek moest worden opgeofferd. Maar handig om te weten is het wel, als je in Italië wil genieten van een lekker kopje koffie!

Het is namelijk niet alleen een kunst om een perfecte koffie te zetten, het is in Italië vaak ook een hele kunst om koffie te bestellen! Wanneer je een keuze hebt kunnen maken uit de enorme hoeveelheid koffiesoorten (espresso en cappuccino zijn slechts twee van de tientallen varianten), moet je in de meeste Italiaanse barretjes eerst een bonnetje bij de kassa halen. Houd er rekening mee dat een kopje koffie aan de bar meestal slechts een fractie kost van een kopje koffie dat je aan een tafeltje of op het terras nuttigt. Het kan een hele ervaring zijn om op een prachtig terras neer te strijken, maar weet wel dat de koffie dan vaak minstens drie keer zo duur is als staand aan de bar.

Heb je eenmaal een bonnetje bemachtigd, overhandig dit dan zo nonchalant mogelijk aan de dienstdoende barista (barman). Wil je in een drukke bar snel je koffie voorgezet krijgen? Ga dan vooral niet zwaaien met je bonnetje en geef ook niet op een luidruchtige manier je wensen door. Het volstaat je bonnetje op de bar te leggen, vergezeld van een kleine fooi. Je koffie staat dan in een mum van tijd voor je, zodat je alle tijd hebt om er lekker van te genieten! Waar dat het beste kan, verklap ik later deze week!

Getagd met:
preload preload preload